Das sowjetische System ist in der Karibik absurd. Die Lateinamerikaner sind nicht in der Lage, den Kommunismus aufzubauen. Sie interessieren sich eher für Tanz, Strand und Sonne statt für Militärmärsche – sagt Pedro de la Torre Diaz, ein in Polen lebender kubanischer Oppositioneller.
Beata Steć.: Was führte Sie nach Polen?
Pedro de la Torre Diaz: Ich kam 1961 zum ersten Mal nach Polen. Danach bin ich nach Kuba zurückgekehrt, wo ich zwanzig Jahre lang als Schiffbauingenieur arbeitete. Erst 1989 bin ich wieder nach Polen gekommen, um dort meine Doktorarbeit zu schreiben und bin anschließend hier geblieben. Die politisch-wirtschaftliche Situation hat mich dazu gezwungen. Solange Kuba über finanzielle Rückendeckung aus Moskau verfügte, konnte man dort leben. Es ist jedoch schade, dass wir in Kuba keinen Wandel nach dem Zerfall der Sowjetunion erlebten.
B.S.: Wie versucht die Opposition, Veränderungen auf Kuba zu erreichen?
Pedro de la Torre Diaz: Die kubanische Opposition ist sehr zahlreich. Es gibt ca. 15 oppositionelle Organisationen. Die Regierung hält ca. 300 politische Gefangene in Gefängnissen. Im Ausland leben über drei Millionen Kubaner. Ca. fünfhundert Tausend Menschen sind Mitglieder der kommunistischen Partei. Mit ihnen muss man sich verständigen, um Ordnung im Land zu schaffen. Weder die Regierung noch die Opposition wollen, dass sich die Amerikaner in kubanische Angelegenheiten einmischen. Die Kubaner bestehen auf einem staatlich finanzierten Gesundheitssystem, wichtig sind ihnen die Bildung und die Modernisierung des Transportwesens, weil der öffentliche Transport auf Kuba eine einzige Katastrophe ist.
B.S.: Welche Zukunft erwartet Kuba?
Pedro de la Torre Diaz: Fidel sollte zu demselben Schluss wie Chavez kommen und die Demokratie etablieren. Wenn wir Südamerika betrachten, dann sehen wir, dass die traditionellen Diktaturen bereits von der politischen Landschaft dieses Kontinents verschwunden sind. Die Tatsache, dass mehr als 60% der Bevölkerung dieser Region unter dem Existenzminimum leben führt dazu, dass sich eine Tendenz zu linken Regierungen hält. In Kuba existiert keine Mittelschicht. Die Sozialisten werden wegen der sozialen Teilungen benötigt. Im liberalen Kapitalismus regelt der Markt alle Angelegenheiten. Bei uns kann man keinen Kapitalismus einführen. Es gibt bei uns keine Kapitalisten und die Konsumenten haben kein Geld. Wie kann man in Kuba Geld verdienen, wenn die Menschen nach Seife betteln. Einzig eine mit Krediten für kleine Unternehmen gestützte Mischwirtschaft kann bessere Resultate bringen.
B.S.: Wer investiert heute auf Kuba?
Pedro de la Torre Diaz: Die größten Investoren sind Kanada, Mexiko, Spanien und einige Länder Mittelamerikas. Die EU möchte ca. 5 Mrd. Euro investieren. Sie bauen spanische Hotels. Wäre ich Kapitalist, würde ich in den Tourismus investieren. Kuba verfügt über hervorragende Naturgegebenheiten. Die Lateinamerikaner sind in der Lage, den Touristen Unterhaltung zu bieten, sie sind für ihre Tanz- und Musiktalente berühmt. Nach Kuba kommen jährlich zwei Millionen Touristen. Das ist nicht viel, es müssten 11 Millionen sein, so viele, wie viele Einwohner Kuba hat. Spanien empfängt bei 44 Millionen eigener Bevölkerung 50 Millionen Touristen jährlich.
B.S.: Welche Veränderungen erhoffen sie sich auf Kuba?
Pedro de la Torre Diaz: Ich wünsche mir, dass die Opposition legalisiert wird damit man eine pragmatische Ökonomie in die auf Kuba bestehende Situation integrieren kann. Den Kapitalismus auf Kuba einzuführen wäre ein Fehler. Jemand, der auf der Insel 10 Tausend Dollar in der Tasche hat, behauptet von sich, Kapitalist zu sein. Das sind ca. 10% der Gesellschaft. Die anderen haben gar nichts und kämpfen ums Überleben. Ich würde sicherlich Veränderungen zur Demokratie hin erwarten. Wir sollten das kleine Unternehmertum fördern und uns um Kredite von Spanien oder den EU-Staaten bemühen. Die USA sollten ihr Embargo aufheben weil es niemandem hilft. Kuba hat keine eigenen Energiequellen und produziert immer weniger Zucker – früher wurden 6 Mio. Tonnen produziert, heute sind es nur noch 3 Mio. Das Volk ist nur mäßig auf Veränderungen vorbereitet. Nicht so, wie in Europa. Daher sollte man Kuba in anderen Kategorien als Europa betrachten.
B.S.: Was ist von Rauls Regierung zu erwarten?
Pedro de la Torre Diaz: Ich verbinde größere Hoffnungen mit Fidel Castro als mit Raul. Fidel ist Politiker und hat die besseren Visionen von der Zukunft. Raul ist Soldat. Er ist zwar gut organisiert, eignet sich aber nicht zum Staatsoberhaupt. Er kann nicht mal eine Ansprache halten, hat keine Visionen.
B.S.: Wie sieht die Grauzone in Kuba aus?
Pedro de la Torre Diaz: Ich möchte das Beispiel eines mir bekannten Mechanikers für Kühlanlagen anführen. Er repariert Kühlschränke und Klimaanlagen und verdient 12 Dollar in einem Staatsbetrieb. Nach 16 Uhr beginnt er seinen zweiten Job – schwarz. Er repariert den Menschen ihre Geräte und sie zahlen in Dollar weil viele Menschen Geld von ihren Verwandten aus den Staaten bekommen. So verdient er 300 Dollar im Monat. Damit man überleben kann braucht man 300, 400 Dollar. Der Schwarzmarkt funktioniert, weil so die Lange im Land ist. Die Menschen klauen Kaffee in staatlichen Läden und verkaufen ihn dann zu höheren Preisen. Sie klauen Benzin auf Tankstellen oder kaufen es für 85 Cent und verkaufen es dann für einen Dollar. Sie beklauen den Staat, um zu überleben, nicht um sich zu bereichern. Die Kubaner in der Regierung kombinieren auch, doch ihnen lebt es sich besser, sie haben wunderbare Häuser und gute Existenzbedingungen.
B.S.: Wann hörten sie auf, Fidels Politik zu unterstützen?
Pedro de la Torre Diaz: Als sich der Charakter der nationalen Befreiungsrevolution in ein totalitäres Ein-Parteien-System wandelte. Damit wurden die Hoffnungen auf ein Zusammenleben verschiedener Tendenzen in einem Rechtssaat begraben. Das Sowjetische System ist in den Tropen absurd. Die Lateinamerikaner haben eine ganz andere Mentalität. Ihnen sind die Musik, die Sonne und der Strand näher. Sie sind nicht solche Menschen wie die Russen, die darauf vorbereitet waren. In den 60er und 70er Jahren gab es noch keine Opposition. Castro verliert seit längerer Zeit Anhänger. Die Menschen behaupten zwar, dass sie Fidel lieben, sie flüchten jedoch mit Flößen aus Kuba. Das ist die doppelte Moral auf Kuba.
Das Gespräch führte Beata Steć Ein Interview für das Magazin Essence
System radziecki w tropiku jest absurdem. Latynosi nie mogą budować komuny. Im bliższe są taniec, muzyka, plaża i słońce, a nie wojskowe marsze – mówi Pedro de la Torre Diaz, opozycjonista kubański mieszkający w Polsce.
Beata Steć.: Co sprowadziło Pana do Polski?
Pedro de la Torre Diaz: Pierwszy raz przyjechałem do Polski w 1961 r. na studia. Potem wróciłem na Kubę, gdzie dwadzieścia lat pracowałem jako inżynier budowy okrętów. Do Polski przyjechałem ponownie w 1989 r., aby doktoryzować się i już zostałem. Zmusiła mnie do tego sytuacja społeczno-polityczna. Dopóki na Kubie było zaplecze finansowe ZSRR, dało się jako tako żyć. Ubolewam jednak, że nie przeprowadziliśmy transformacji na Kubie, jak padł system ZSRR.
B.S.: W jaki sposób opozycja dąży do zmian na Kubie?
Pedro de la Torre Diaz: Opozycja na Kubie jest liczna. Istnieje około piętnastu organizacji opozycyjnych. Rząd trzyma za kratkami około trzystu więźniów politycznych. Za granicą żyje ponad trzy miliony Kubańczyków. Do partii komunistycznej przynależy około pięciuset tysięcy ludzi. Trzeba się z nimi porozumieć, aby doprowadzić kraj do porządku. Zarówno rząd, jak i opozycja nie chcą, aby Amerykanie mieszali się do spraw Kuby. Kubańczycy chcą mieć sfinansowaną przez państwo służbę zdrowia, ważna jest edukacja i modernizacja transportu, bo transport na Kubie to tragedia.
B.S.: Jaki scenariusz na przyszłość przewiduje Pan dla Kuby?
Pedro de la Torre Diaz: Fidel powinien dojść do tego samego wniosku co Chavez i doprowadzić do demokracji. Jeżeli patrzymy w kierunku Ameryki Łacińskiej to tradycyjne dyktatury zniknęły już z panoramy politycznej tego kontynentu. Jednak fakt, że więcej niż 60% społeczeństwa rejonu żyje w warunkach poniżej minimum socjalnego powoduje, iż utrzymuje się tendencja do wyboru rządów lewicowych. Na Kubie nie ma klasy średniej. Socjaliści są potrzebni ze względu na podział społeczny. W kapitalizmie liberalnym rynek załatwia wszystkie sprawy. U nas nie można wprowadzić kapitalizmu. Bo nie ma kapitalistów, a konsumenci nie mają pieniędzy. Jak można zarobić na Kubie, kiedy ludzie proszą o mydło. Tylko ekonomia mieszana, wspomagana przez kredyty dla małych firm, może przynieść lepszy rezultat.
B.S.: Kto inwestuje w tej chwili na Kubie?
Pedro de la Torre Diaz: Największymi inwestorami na wyspie są Kanada, Meksyk, Włochy, Hiszpania i kraje Ameryki Środkowej. UE ma do zainwestowania około 5 miliardów euro. Budują hiszpańskie hotele. Gdybym był kapitalistą, inwestowałbym w turystykę. Kuba ma doskonałe warunki naturalne. Latynosi potrafią zapewnić rozrywkę turystom, słyną z talentów muzycznych i tanecznych. Kuba rocznie przyjmuje dwa miliony turystów. To jest mało, bo powinna przyjmować około jedenastu milionów, tyle ile jest ludności. Hiszpania, mając czterdzieści cztery miliony ludności, gości pięćdziesiąt milionów turystów rocznie.
B.S.: Jakich zmian oczekiwałby Pan na Kubie?
Pedro de la Torre Diaz: Aby opozycja była legalna, aby wprowadzić ekonomię pragmatyczną według sytuacji istniejącej już na Kubie. Bo wybudowanie kapitalizmu na Kubie byłoby błędem. Na wyspie ktoś, kto ma 10 tysięcy dolarów w kieszeni, mówi, że jest kapitalistą. Jest może 10% takich osób. Reszta nie ma nic. Walczy o przetrwanie.Oczekiwałbym na pewno zmian w kierunku demokracji, nie kapitalizmu. Powinniśmy wprowadzić małą przedsiębiorczość. Starać się o kredyty od Hiszpanii, krajów UE. USA powinno znieść embargo, bo to nikomu nie służy. Kuba nie ma źródeł energii, produkuje coraz mniej cukru, kiedyś produkowała 6 milionów ton, teraz około 3 miliony. Naród jest umiarkowanie przygotowany do zmian. Nie tak, jak miało to miejsce w Europie. Dlatego rozpatrując sytuację Kuby, trzeba myśleć nie w kategoriach Europy, a w aspekcie krajów Ameryki Łacińskiej.
B.S.: Czego można spodziewać się po rządach Raula?
Pedro de la Torre Diaz: Większe nadzieje wiązałbym z Fidelem Castro, a nie Raulem. Fidel jest politykiem i ma większą wizję jeśli chodzi o świat. Raul to wojskowy, owszem jest dobrze zorganizowany, ale nie nadaje się na przywódcę państwa. On nie potrafi się nawet wypowiedzieć, nie ma wizji.
B.S.: Jak wygląda czarna strefa na Kubie?
Pedro de la Torre Diaz: Przedstawię przykład znanego mi mechanika urządzeń chłodniczych. Reperuje lodówki, klimatyzację i zarabia 12 dolarów w przedsiębiorstwie państwowym. Po godzinie szesnastej zaczyna drugą pracę na czarno. Reperuje ludziom urządzenia, a oni płacą w dolarach, ponieważ wiele osób ma pieniądze od rodziny ze Stanów. I zarabia 300 dolarów w miesiącu. A żeby przeżyć trzeba mieć 300, 400 dolarów. Czarny rynek funkcjonuje, bo taka jest sytuacja w kraju. Ludzie kradną kawę w sklepach państwowych, potem ją sprzedają za większe pieniądze. Kradną benzynę na stacjach albo kupują za 85 centów litr, a sprzedają za dolara. Okradają państwo, żeby żyć, a nie żeby się wzbogacić. Kubańczycy w rządzie też kombinują, ale im żyje się zdecydowanie lepiej, mają wspaniałe domy i dobre warunki do egzystencji.
B.S.: Kiedy przestał Pan popierać politykę Fidela?
Pedro de la Torre Diaz: Kiedy charakter rewolucji narodowo-wyzwoleńczej zmienił się w system totalitarny, jednopartyjny i monoideologiczny. Tym samym pogrzebane zostały nadzieje na współżycie różnych tendencji w warunkach państwa prawa. W tropiku system radziecki jest absurdem. Latynosi mają zupełnie inną mentalność. Im bliższe są muzyka, słońce i plaża. Nie są takimi ludźmi, jak Rosjanie, którzy zostali do tego przygotowani. W latach 60., 70. nie było jeszcze opozycji. Od dłuższego czasu Castro traci zwolenników. Ludzie deklarują, że kochają Fidela, a uciekają z Kuby na tratwach. I to się nazywa podwójna moralność na Kubie.
Rozmawiała Beata Steć Wywiad dla Magazynu Essence
