Das Eulengebirge birgt zahlreiche Geheimnisse. Dort befinden sich verschiedene unterirdische Komplexe mit Tunneln und Hallen. Was wollten die Deutschen dort unterbringen? Sollte es eine Raketenfabrik, ein Forschungszentrum für Atomwaffen oder gar ein Führerhauptquartier werden?
Es geschah in der Nacht vom 17. auf den 18. August 1943. Mehrere hundert alliierte Bomber bombardieren Peenemünde, einen Ort an der Ostsee. Das Ziel ist eine Versuchs- und Produktionsanlage für die so genannten Wunderwaffen V1 und V2, die u. a. in London große Verwüstungen anrichteten. Peenemünde wurde zerstört. Einige Tage später entscheidet Hitler, die militärischen Produktionsanlagen in den Untergrund zu verlegen. Das Riesen - und das Eulengebirge wurden damals als Gebiet mit besonderer militärischer Bedeutung definiert. Warum? Das Gebiet befand sich außerhalb der Reichweite der alliierten Luftwaffe. Des Weiteren gestaltete sich die geologische Zusammensetzung des Gebirges günstig und garantierte stabile Stollen und Tunnel. Schließlich verfügte das Gebiet über ein ausgebautes Straßennetz für den Transport.
Mörderisches Bauvorhaben
Der Bau begann im Jahre 1943 und erhielt den Decknamen „Riese“. Die Arbeiten wurden von der Organisation TODT durchgeführt, die Hitlers Musteruntergebener Albert Speer als Hauptarchitekt und Rüstungsminister des Dritten Reiches beaufsichtigte. Speer verfügte über eine riesige Armee an Zwangsarbeitern und Gefangenen aus den Konzentrationslagern. Das größte davon war Gross Rosen bei Strzegom. Den Aufwand der Bauarbeiten am Projekt Riese präsentierte Speer dem Führer persönlich: „Ich habe dem Führer dargelegt, dass momentan 28 000 Arbeiter beim Bau der Hauptquartiere eingesetzt werden (…) Für den Bau der Bunker in Kętrzyń (Wolfsschanze) wurden 36 Millionen Reichsmark ausgegeben, für den Bunkerkomplex „Riese“ wurden 150 Millionen Reichsmark vorgesehen. Für das Bauvorhaben wurden 237 000 m3 Stahlbeton benötigt, man baute 58 Kilometer Straßen mit sechs Brücken und 100 km Rohrleitungen. Das Projekt Riese verschlang mehr Beton als im gesamten Jahr 1944 für alle Luftschutzbunker für die Bevölkerung verwendet wurden. Die Gefangenen arbeiteten unter extremen Bedingungen. Sie starben vor Hunger, an Übermüdung und an Krankheiten (ca. 60 Menschen pro Tag). Zusätzlich wurden sie von der SS unmenschlich geschunden. Zahlreiche Gefangene verloren ihr Leben unter herabstürzenden Felsen. Anfangs brachte man die Toten nach Gross Rosen und verbrannte sie dort, später wurden sie in Massengräbern vergraben (fast 17.000 Menschen).
Die Länge der bisher entdeckten Stollen beträgt 8100 m mit einer Grundfläche von 26 000 Quadratmetern und einem Volumen von 97 000 Kubikmetern. Auch das Schloss Fürstenstein ist mit dem Projekt Riese verbunden. Unter dem Schloss liegen Stollen, die für ein Führerhauptquartier vorgesehen waren. Schloss Fürstenstein wurde von den Deutschen 1941 besetzt. Sie brachten Bilder, Skulpturen und die Bibliothekensammlung fort und schlugen Fresken von den Wänden. Die Tunnel in den Felsen unter der Burg sind überaus geheimnisvoll. Die Arbeiten wurden sehr lange und fast bis zur Kapitulation Deutschlands weiter geführt. Doch die Endphase der Arbeiten beruhte fast ausschließlich auf der Tarnung. Was wurde getarnt? Vielleicht war es sogar das Bernsteinzimmer und das so genannte Gold von Breslau. An den Entwürfen haben 35 Architekten gearbeitet, doch sie hinterließen keine Spuren. Es sind keine Unterlagen, Zeichnungen oder Entwürfe erhalten geblieben.
Wir kennen immer noch keine Antwort auf die Frage, warum „Riese“ gebaut wurde. Vielleicht sollte es eine unterirdische Raketenfabrik sein. Eine andere Hypothese stellt das Führerhauptquartier dar. Sollten hier womöglich auch geheime unterirdische Forschungszentren für Biowaffen entstehen? Am wahrscheinlichsten ist jedoch, dass Deutschland in dieser Region die Forschung an der Atombombe aufnehmen wollte. In der Nähe befanden sich Uranvorkommen und Fabriken für das so genannte „schwere Wasser“, das man zur Herstellung einer Atombombe benötigt. Massenvernichtungswaffen sowie die V1 und V2 - Raketen hätten die Wende im Zweiten Weltkrieg bringen können. Vielleicht können die Stollen selbst eine Antwort auf diese Fragen geben. Bisher wurde nur ein kleiner Teil der Tunnel freigelegt. Man schätzt, dass nahezu 70% der Tunnel und Hallen weiterhin unzugänglich bleiben. Nicht nur die Polen haben das Gebiet im Eulen- und Riesengebirge erforscht. Auch die Russen interessierten sich 1964 dafür. Was haben sie entdeckt? Offiziell hieß es, dass man gar nichts gefunden habe. Doch warum kamen sie 1982 während des Kriegszustandes zurück? Nachts fuhren insgeheim bewaffnete Fahrzeugkolonnen in nahe gelegene, auf keinen Landkarten verzeichnete Ortschaften. Geheimnisvoll ist ebenfalls die Person des Ingenieurs Anthon Dolmuss, der zunächst am Bau der Wolfsschanze beteiligt war und beim Projekt „Riese“ die Aufgabe des leitenden Energetikers innehatte. Erst 1953 verließ er Polen. Vielleicht wollte er die polnische Regierung in Bezug auf den Bau, an dem er beteiligt war, in die Irre führen. Womöglich war er auch einfach nur ein Wächter des „Riesen“? In der letzten Zeit interessierte sich besonders Albert Speer jr., ein bekannter deutscher Architekt und Sohn von Albert Speer, für das Gebiet um Zgorzelec-Görlitz. Handelt es sich dabei nur um einen Zufall oder eine Fortsetzung der überaus ungewöhnlichen Ereignisse?
Waldemar Gruna
Góry Sowie są górami tajemnic. Znajduje się tam wiele kompleksów podziemnych korytarzy i hal. Co chcieli w nich umieścić hitlerowcy? Fabrykę broni rakietowej czy centra badawcze nad bronią atomową lub kwaterę główną samego Hitlera?
Jest noc z 17 na 18 sierpnia 1943 roku. Kilkaset alianckich bombowców dokonuje nalotu na Peenemunde, miejscowość nad morzem Bałtyckim. Cel to ośrodek produkcyjno - doświadczalny tzw. “cudownej broni”. Rakiet V-1 i V-2, które siały spustoszenie m.in. w Londynie. Peenemunde zniszczono. Kilka dni później Hitler podejmuje decyzję o przeniesieniu zakładów produkcyjnych pracujących dla wojska do podziemi. Prawdopodobnie wtedy Karkonosze i Góry Sowie wytypowano na obszar szczególnego znaczenia militarnego. Dlaczego? Po pierwsze, teren znajdował się poza zasięgiem alianckiego lotnictwa. Po drugie budowa geologiczna gór, która po wydrążeniu tuneli zapewniała stabilny strop. Po trzecie, istniała rozbudowana sieć dróg ułatwiająca transport.
Rozpoczęła się w roku 1943 i otrzymała kryptonim “Riese”, co po polsku znaczy “Olbrzym”. Prace prowadziła organizacja TODT kierowana przez pupila Hitlera, głównego architekta III Rzeszy i ministra d/s uzbrojenia oraz przemysłu wojennego - Alberta Speera. Dysponował on olbrzymią “armią” robotników przymusowych i więźniów obozów koncentracyjnych. Największy z nich to Gross Rosen niedaleko Strzegomia. Nakłady na budowę “Olbrzyma” doskonale ukazał sam Speer: „Przedstawiłem fuhrerowi, że obecnie przy budowie kwater głównych zatrudnionych jest 28 000 robotników (…) Na budowę bunkrów w Kętrzynie (”Wilczy Szaniec”) wydano 36 milionów marek, na kompleks bunkrów “Riese” koło Jedliny Zdroju 150 milionów marek. Na to przedsięwzięcie budowlane potrzebne było 237 000 m3 żelbetonu, 58 kilometrów dróg z sześcioma mostami i 100 km rurociągów. Sam “Riese” pochłonął więcej betonu niż w całym 1944 roku można go było podzielić dla całej ludności na budowę schronów przeciwlotniczych.” Więźniowie pracowali w ekstremalnych warunkach. Ginący z głodu, przemęczenia, chorób (około 60 osób dziennie) byli dodatkowo nieludzko traktowani przez SS. Wielu zginęło tragicznie pod zwałami skał. Początkowo wywożono zmarłych do Gross Rosen i tam palono, później grzebano w zbiorowych mogiłach (prawie 17.000 osób).
Długość odkrytych dotychczas sztolni wynosi 8100 m, powierzchnia 26 000 metrów kwadratowych, kubatura 97 000 metrów sześciennych. Zamek Książ jest również powiązany z “Olbrzym”-em. Znajdują się pod nim sztolnie, które miały być kwaterą główną Hitlera. Książ został zajęty przez Niemców w 1941 roku. Hitlerowcy wywozili obrazy, rzeźby i zbiory biblioteczne, odkuwali freski. Tajemnicze są tunele, jakie drążono w skale, na której usadowiony jest zamek. Prace prowadzono dosyć długo, prawie do samej kapitulacji Niemiec. Jednak końcowe ich stadium polegało przede wszystkim na maskowaniu. Co maskowano? Może nawet Bursztynową Komnatę i tzw. Złoto Wrocławia. Nad projektami podziemi pracowało 35 architektów, po ich pracy nie ma śladu. Żadnych dokumentów,rysunków czy planów.
Broń atomowa made in Karkonosze?
Ciągle nie znamy odpowiedzi na pytanie dotyczące celu budowy “Olbrzyma”. Może miała to być podziemna fabryka broni rakietowej. Inną hipotezą jest budowa rezydencji Hitlera. Być może miały tutaj powstać podziemne centra badawcze broni biologicznej. Najbardziej prawdopodobne jest to, że Niemcy chcieli podjąć w tym regionie prace nad bronią nuklearną. W pobliżu znajdowały się kopalnie uranu oraz fabryki tzw. “ciężkiej wody” potrzebnej do wytworzenia broni jądrowej. Broń masowego rażenia plus rakiety V-1, V-2 zdolne ją przenosić to zwrot w II wojnie światowej. Być może odpowiedzi na wiele pytań dadzą same podziemia, ponieważ odkryte korytarze to tylko niewielka część całości. Szacuje się, że jeszcze prawie 70 % tuneli i hal pozostaje niedostępna. Nie tylko Polacy badali tereny Gór Sowich i Karkonoszy. Robili to także Rosjanie w 1964 roku. Co odkryli ? Oficjalnie wiadomo, że nic. Dlaczego wrócili w 1982 roku w stanie wojennym? Nocą skrycie wjeżdżały rosyjskie uzbrojone kolumny, które stacjonowały w niedalekich nie istniejących na mapach miejscowościach. Tajemnicza jest także postać inż. Anthona Dolmussa, który pracował przy budowie Wilczego Szańca, a przy budowie kompleksu “Riese” pełnił funkcję głównego energetyka. Polskę opuścił dopiero w roku 1953. Może miał na celu dezinformację władz polskich co do budowy, w której brał udział a może był po prostu strażnikiem “Olbrzym”-a. Ostatnio rejonem Zgorzelca – Görlitz i przyległymi terenami bardzo interesował się Albert Speer jr. Sławny niemiecki architekt, syn Alberta Speera, pupila Hitlera. Przypadek czy ciągłość “dziwnych” zdarzeń?
Waldemar Gruna
