Region24.info

Verfassung wird revidiert

Verfassung wird revidiertDie Fragen der Redaktion beantwortet Paweł Zalewski Vorsitzender des Auswärtigen Ausschusses des Sejm.

Die Verfassung entsprach nicht den Herausforderungen eines vereinten Europa und deswegen sollte sie nach polnischer Meinung gründlich revidiert werden.

Waldemar Gruna: Angela Merkel meint, während der deutschen Ratspräsidentschaft gehört die Europäische Verfassung zu den Prioritäten. Sind nur die „christlichen Werte“ das Problem?

Paweł Zalewski: Tatsächlich war der Durchbruch in Sachen der sog. Europaverfassung einer der Prioritäten der deutschen Ratspräsidentschaft. Doch es sind nicht nur die Deutschen, denen die Neuordnung der Verfassung wichtig ist, es betrifft alle Mitgliedsländer. Der Verfassungsentwurf aus dem Jahr 2004 war die Ursache der Krise. Der Entwurf war viel zu optimistisch und überschätzte die Bereitschaft der Europäer zur weiteren Integration. Deswegen wurde die Verfassung in Frankreich und den Niederlanden abgelehnt. In den meisten übrigen EU-Staaten wurde die Verfassung mit – diplomatisch gesagt – begrenzter Begeisterung aufgenommen. Erinnern wir uns an seine Genese. Die Verfassung wurde als eine Art Testament des „alten“ Europa verfasst, das den neuen EU-Mitgliedern als Teil des Pflichtpakets vorgelegt werden sollte. Die Verfassung berücksichtigte nicht die Herausforderungen eines erweiterten Europa und sollte deswegen auch nach Meinung Polens umgearbeitet werden. Die Frage nach dem Bezug zur christlichen Tradition ist nicht der einzige und auch nicht der wichtigste Teil der Auseinandersetzung. Doch trotzdem bleibt es eine wichtige Frage. Es fällt schwer eine europäische Einheit aufzubauen, ohne vorher die zivilisatorischen Grundlagen dieser Einheit definiert zu haben. Und eine künstliche Entfernung der christlichen Tradition aus den europäischen Fundamenten wäre absurd.

Waldemar Gruna: Deutsche Politiker planen die Einführung „einer europäischen Norm zum Kampf gegen den Neofaschismus“. Wird das ein weiteres totes bürokratisches Gesetz sein? Und was ist dann mit der Propagierung des kommunistischen Systems, das ja ebenso verbrecherisch gewesen ist?

Paweł Zalewski: Europa sollte sich sicherlich vor einer Rückkehr der faschistischen Ideologie schützen. Der Faschismus entstand doch aus einer Wertekrise, die wir auch im heutigen Europa sehen können. Bildungsprogramme und politischen Handeln sind daher notwendig, um der faschistischen Ideologie entgegenzuwirken. Und – dem stimme ich zu – es ist ebenfalls notwendig der neu aufkommenden kommunistischen Ideologie entgegen zu wirken. Es wäre absurd aufzurechnen, welches der beiden Systeme das verbrecherischere war. Beide Systeme haben in der europäischen Mentalität und im europäischen Geist ungeheuere Zerstörungen angerichtet. Auch jetzt sollte man sich vor einer Rückkehr dieser Krankheiten schützen, besonders wenn populistische Bewegungen mehr oder weniger unser Demokratiemodell in Frage stellen. Das ist jedoch keine Frage, die man durch politische Erklärungen lösen könnte. Der braunen und roten Ideologie sollte man vor allem durch intelligente Bildung an den Schulen entgegenwirken.

Waldemar Gruna: Sollte man aufgrund des Ungleichgewichts zwischen der Information und der Politik zum Vorteil Deutschlands nicht ein neues Informationssystem über Polen erschaffen und eine neue Formel des deutsch-polnischen Dialogs finden, der die Interessen auf beiden Seiten der Grenze besser verdeutlichen würde?

Paweł Zalewski: Man kann der Welt nicht übel nehmen, dass wir in einer Informations- und Mediengesellschaft leben. Man kann ebenso wenig übersehen, dass die deutsche Stimme lauter ist, als die Polnische. Deutschland ist ja viel tiefer in Europa verwurzelt. Doch das liegt daran, dass der Markt (eben der Markt!) der Ideen und Informationen vom Wohlstand und von der Größe der kommerziellen Medienkonzerne abhängt. Ein anderer Faktor ist die Tatsache, dass Deutsch die Muttersprache von nahezu 100 Millionen Europäern ist. Aufgabe der Politiker ist es, dieser durchaus natürlichen Asymmetrie entgegen zu wirken. Das ist jedoch durch einfache Propagandamaßnahmen nicht zu bewerkstelligen. Diese werden unter Marktbedingungen abgelehnt. Wichtig ist es, einen realen Dialog auf gesellschaftlicher und medialer Ebene aufzubauen. Am effizientesten aber auch am wirkungslosesten sind der Journalisten- und Jugendaustausch, Konferenzen, Diskussionen beider Seiten. Es bedarf ebenfalls einer größeren Aktivität Polens in der deutschen Medienlandschaft und einer größeren Sensibilität deutscher Medien bei der Vertiefung negativer Vorurteile. Ich würde nicht darauf hoffen, dass man diese Disparität innerhalb weniger Monate überwinden könnte. Es ist aber sicherlich notwendig, dem Wiederaufleben negativer Gedankenmuster (wie zum Beispiel die Sichtweise des Bundes der Vertriebenen) entgegen zu wirken. Wenn Hans und Janek sich in einer Disco um ein Mädchen streiten, dann darf das nicht in einen Streit um Hitler münden.

Waldemar Gruna: Eine gemeinsame und solidarische Energiepolitik der EU scheint sicher zu sein. Werden im Zuge dessen Bemühungen um eine gemeinsame Außen- oder Sicherheitspolitik unternommen?

Paweł Zalewski: Eine gemeinsame Energiepolitik der EU bleibt weiterhin ein schöner Plan für die Zukunft. Wir bauen lediglich erste Anfänge dieser Politik. Ich bin Optimist, doch es ist mir bewusst, dass uns vor einer wahren gemeinsamen Energiepolitik noch ein Marathon an Verhandlungen und Gesprächen erwartet. Es klingt zwar düster, doch das beste Mittel für den Aufbau einer Gemeinschaft ist eine gemeinsame Bedrohung. Als sich herausstellte, dass Europa Probleme mit einer stabilen und sicheren Rohstoffversorgung haben könnte und als diese Probleme sogar die reichsten Länder zu treffen begannen, begann man über eine gemeinsame Politik in diesem Beriech zu reden. Ähnlich ist es mit der gemeinsamen Außenpolitik. Die Vereinheitlichung der Außenpolitik der einzelnen Mitgliedsstaaten wird natürlich erfolgen und die Abschaffung der Binnengrenzen wird eine engere Zusammenarbeit im Bereich der Sicherheitspolitik erfordern. Wichtig ist jedoch, dass das natürliche Prozesse sind. Eine künstliche Beschleunigung könnte ebenso wie im Fall der Europäischen Verfassung zu einer ablehnenden Haltung führen. Die europäische Solidarität ist nicht nur ein Wert, es sind vor allem die Interessen der einzelnen Mitgliedsstaaten. Sie wird nur dann möglich sein, wenn sich die gemeinsame Außenpolitik auf gemeinsamen Interessen stützt.

Traktat do rewizji

Traktat do rewizji“Traktat nie odpowiadał na wyzwania rozszerzonej Europy i dlatego zdaniem m.in. Polski powinien być poddany głębokiej rewizji” - Paweł Zalewski Przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych Sejmu RP.

Waldemar Gruna: Według Kanclerz A. Merkel w czasie trwania przewodnictwa Niemiec priorytetem ma być Konstytucja Europejska. Czy tylko tzw. "wartości chrześcijańskie" są problemem do rozwiązania?

Paweł Zalewski: Istotnie, dokonanie przełomu w sprawie tak zwanej eurokonstytucji było jednym z deklarowanych priorytetów niemieckiej prezydencji. Warto jednak pamiętać, że na uporządkowaniu bazy traktatowej Unii zależy nie tylko Niemcom, ale prawie wszystkim państwom UE. Traktat Konstytucyjny wypracowany w 2004 roku stał się sam z siebie źródłem pewnego kryzysu. Był nazbyt optymistyczny, w tym sensie, że przeceniał gotowość Europejczyków do pogłębiania integracji. I dlatego został odrzucony we Francji i Holandii. A w większości państw Unii przyjmowany był z – dyplomatycznie mówiąc – ograniczonym entuzjazmem. Warto również pamiętać o jego genezie. Wypracowywano ów traktat jako swego rodzaju testament „starej” Unii, który miał być przedłożony nowym krajom członkowskim jako część pakietu obowiązkowego. Krótko mówiąc traktat nie odpowiadał na wyzwania rozszerzonej Europy i dlatego zdaniem m.in. Polski powinien być poddany głębokiej rewizji. Sprawa odniesienia do tradycji chrześcijańskiej nie jest jedynym ani nawet najistotniejszym elementem sporu o traktat. Aczkolwiek jest kwestią bardzo ważną. Trudno bowiem mówić o budowaniu europejskiej jedności bez zdefiniowania podstaw cywilizacyjnych tej jedności. A sztuczne usunięcie tradycji chrześcijańskiej z fundamentów Europy prowadzi do absurdu.

Waldemar Gruna:Niemieccy politycy planują stworzenie "unijnych norm do walki z neonazizmem". Czy nie będzie to kolejny martwy, biurokratyczny zapis? A co z propagowaniem systemu komunistycznego, równie zbrodniczego?

Paweł Zalewski: Na pewno Europa powinna zabezpieczyć się przed możliwością powrotu ideologii nazistowskiej. Faszyzm i nazizm zrodziły się przecież z kryzysu wartości dostrzegalnego również we współczesnej Europie. Programy edukacyjne i działania polityczne zapobiegające ideologii neonazistowskiej są więc potrzebne. Ale – zgadzam się – jest równie niezbędne przeciwdziałanie nawrotom ideologii komunistycznej. Byłoby absurdem dokonywanie wyliczeń, który ze zbrodniczych systemów był gorszy. Oba dokonały w europejskiej mentalności, w duchu europejskim niebywałych spustoszeń. I teraz, obserwując rozkwit ruchów populistycznych mniej lub więcej kwestionujących nasz model demokracji należy zabezpieczyć się przed nawrotami tych chorób. Nie jest to jednak kwestia, którą można rozwiązać na poziomie politycznych deklaracji. Przeciwdziałanie nawrotom brunatnej i czerwonej ideologii wymaga przede wszystkim mądrej edukacji szkolnej i obywatelskiej.

Waldemar Gruna: Czy w związku z asymetrią działań informacyjnych i politycznych na korzyść Niemiec należy stworzyć nowy system informacji o Polsce i Polakach oraz nową formułę dialogu polsko-niemieckiego, który będzie miał na celu przedstawienie społeczeństwom po obu stronach granicy interesów i punktów widzenia strony polskiej i strony niemieckiej?

Paweł Zalewski: Trudno obrażać się na oczywisty fakt, że żyjemy w świecie zdominowanym przez media i informację. Trudno również nie zauważyć, że głos niemiecki jest znacznie bardziej donośny od polskiego. Choćby, dlatego, że Niemcy są silniej zakorzenione w Europie. Ale przede wszystkim z tej przyczyny, że na rynku (właśnie rynku!) idei i informacji liczy się zamożność i wielkość komercyjnych koncernów medialnych. Wreszcie i to, że język niemiecki jest ojczystym językiem blisko 100 milionów Europejczyków. Zadaniem polityków jest przeciwdziałanie tej, poniekąd naturalnej, asymetrii. Nie osiągniemy tego jednak przez proste działania propagandowe. Te bowiem w warunkach rynkowych będą odrzucanym przeszczepem. Konieczne jest budowanie realnego dialogu na poziomie społecznym i medialnym. Krótko mówiąc najskuteczniejszym acz mało efektownym sposobem jest wymiana dziennikarzy i młodzieży, konferencje i dyskusje z udziałem obu stron, pogłębianie obustronnej znajomości obywateli. To również konieczność większej aktywności Polski na niemieckim rynku informacyjnym. I większej wrażliwości niemieckich mediów na problem budowania negatywnych stereotypów. Nie liczył bym na to, że ten dysparytet uda się przezwyciężyć w ciągu kilku miesięcy. Na pewno jednak konieczne jest przeciwdziałanie odżywaniu złych kalek myślowych (takich choćby jak wizerunek Polski budowany przez Związek Wypędzonych). Kiedy Hans i Janek pobiją się na dyskotece o dziewczynę nie powinni kończyć awantury kłótnią o Hitlera. Tylko tyle i aż tyle.

Waldemar Gruna: Wspólna i solidarna polityka energetyczna unii wydaje się być przesądzona. Czy w ślad za nią pójdą działania w kierunku stworzenia wspólnej polityki zagranicznej czy bezpieczeństwa wewnętrznego?

Paweł Zalewski: Wspólna polityka energetyczna UE ciągle pozostaje pięknym planem na przyszłość. Budujemy zaledwie pierwsze zręby tej polityki. Jestem optymistą, ale mam świadomość, że do prawdziwie solidarnej polityki energetycznej czeka nas jeszcze cały maraton negocjacji i uzgodnień. Jakby to ponuro nie zabrzmiało, to okazuje się, że najlepszym dopingiem do budowania wspólnoty jest wspólne zagrożenie. Kiedy okazało się, że Europa może mieć kłopoty ze stabilnym i bezpiecznym zaopatrzeniem w surowce energetyczne i kiedy te kłopoty dotknęły również najbogatszych zaczęto mówić o wspólnej polityce w tej dziedzinie. Podobnie jest ze wspólną polityką zagraniczną. W naturalny sposób będzie postępowała harmonizacja polityk zagranicznych krajów członkowskich UE, a zanikanie granic wewnętrznych w Unii będzie wymuszało współpracę w dziedzinie bezpieczeństwa wewnętrznego. Ważne jest by były to procesy przebiegające naturalnie. Sztuczne ich przyspieszanie, podobnie jak to się stało z Traktatem Konstytucyjnym może prowadzić do reakcji odrzucenia. Europejska solidarność jest nie tylko wartością, jest przede wszystkim interesem państw członkowskich. I tylko wtedy gdy wspólna polityka zagraniczna zostanie oparta na wspólnocie interesów będzie ona możliwa.