Ab Dezember dieses Jahres werden Deutsche und Polen aber auch Bürger anderer Schengen-Staaten ohne Grenzkontrollen reisen können. Die Kontrollen werden sich ins Inland verlagern.
Vor einigen Wochen beschloss der polnische Sejm den Beitritt Polens zum Schengen-Informationssystem (SIS) und zum Visa-Informationssystem. Die Ratifizierung war Bedingung, damit Polen ab dem 01.01.2008 den Schengen-Staaten beitreten kann und damit polnische Staatsbürger keinen Grenzkontrollen an den EU-Binnengrenzen mehr unterzogen werden müssen. Das schengener Informationssystem enthält Angaben über Vorstrafen, Rechtskonflikte und weitere Informationen im Zusammenhang mit dem freien Personen- und Warenverkehr. Das System ermöglich eine bessere Identifizierung gesuchter Personen und Gegenstände, z.B. gestohlener Fahrzeuge.
In Folge des neuen Gesetzes werden die Grenzkontrollen an den Grenzen zu den polnischen EU-Nachbarn – Deutschland und Tschechien - abgeschafft. Ab März 2008 werden auch die Kontrollen auf den Flughäfen der Schengen-Staaten abgeschafft. Polen beteiligt sich bereits ab 1. September dieses Jahres am Informationsaustausch. Es übermittelt Daten und hat Zugang zu Informationen des SIS. An den EU-Binnengrenzen werden momentan noch Personenkontrollen durchgeführt (Personalausweise oder Reisepässe). Nach der Erweiterung der Schengen-Zone werden alle Kontrollen an diesen Grenzen abgeschafft. Das betrifft sowohl Bürger der angrenzenden Staaten als auch Bürger aus EU-Drittländern. Es wird auch keine Kontrollen bei Grenzübertritten außerhalb der Grenzübergänge geben. Im Gegenzug wurde aber die grenznahe Zone ausgeweitet – in Deutschland um mehrere Kilometer ins Landesinnere. Das soll dazu dienen, die Kontrollen auf Landstraßen und Autobahnen innerhalb Deutschlands auszuweiten. Die Grenzschutzbeamten unserer Nachbarstaaten werden Polizei-Aufgaben wahrnehmen und sich an ähnlichen Aktionen auch in Polen gemeinsam mit polnischen Grenzschützern beteiligen.
Polen wird weiterhin Grenzkontrollen für Nicht-EU-Bürger durchführen. Diese dürfen die polnische Grenze weiterhin nur an den gekennzeichneten Stellen während der Öffnungszeiten und nach eingehender Kontrolle überschreiten. Sie müssen dann ein gültiges Visum und entsprechende Mittel zum Unterhalt und zur Rückreise vorweisen. In diesem Zusammenhang war es notwendig, eine entsprechende komplexe Einwanderungspolitik vorzubereiten, damit Ukrainer, Weißrussen oder Russen ohne größere Hindernisse in Polen studieren oder selbstständig tätig sein können. Das wurde nicht getan, obwohl Polen auf die Arbeitskräfte aus dem Osten dringend angewiesen ist. Das könnte in Polen zu ernsthaften wirtschaftlichen Problemen im Jahr 2008 führen.
Auch nach dem Beitritt Polens zur Schengen-Zone wird es an Flughäfen einige Monate lang weiterhin Personenkontrollen geben. Danach wird es Kontrollen für EU-Bürger geben, die die Schengen-Zone verlassen wollen. Es wird separate Abfertigungsschalter für vollständige Personenkontrollen jener Bürger geben, die die Schengen-Zone verlassen und nach Irland, England oder z.B. in die USA reisen wollen.
Der vollständige Beitritt Polens zur Schengen-Zone wird eine Reihe Veränderungen in der Arbeitsweise zahlreicher Institutionen und staatlicher Sicherheitsdienste nach sich ziehen. In Konsequenz der Abschaffung der Kontrollen an den Binnengrenzen werden die mobilen Kontrollen des Grenzschutzes im grenznahen Gebiet und im Landesinneren verstärkt. Der bisherige Einsatzradius des Grenzschutzes wird erweitert. Die Erfahrungen der Grenzschützer der Schengen-Staaten zeigen, dass der freie Personen- und Warenverkehr die Kriminalitätsentwicklung fördert und vor allem die internationale organisierte Kriminalität beflügelt. Das belegen auch Berichte der Europol und der Interpol. Infolge dieser Situation haben die Grenzschutzbehörden einiger „alter“ Schengen-Mitglieder (darunter Deutschland) die Anzahl der Beamten nicht nur beibehalten sonder sie sogar vergrößert. Der Beitritt Polens zur EU hat zwar den freien Grenzverkehr ermöglicht, doch gleichzeitig gute Bedingungen für den Schmuggel von Waren und illegalen Einwanderern geschaffen. Die politische Situation in den Risikogebieten hat entscheidenden Einfluss auf das Gefahrenpotential durch die illegale Einwanderung und den Drogenschmuggel. Der niedrige Lebensstandard in den Herkunftsländern der Einwanderer und demographische Ursachen werden das Gefahrenpotential durch illegale Einwanderung nach Europa weiter verstärken.
Mariusz Klonowski
Od grudnia tego roku Niemcy i Polacy oraz obywatele państw należących do tzw. strefy Schengen nie będą już poddawani kontroli na granicy. Przeniesie się ona do wewnątrz UE.
Kilka tygodni temu Sejm uchwalił ustawę o wejściu Polski do Systemu Informacyjnego Schengen (SIS) oraz Systemu Informacji Wizowej. Jej przyjęcie było warunkiem, aby z dniem 01.01.2008 Polska została przyjęta do strefy Schengen, a Polacy nie byli poddawani kontroli przy przekraczaniu granicy państw należących do UE. System Informacyjny Schengen zawiera on informacje kryminalne i sądowe oraz dane związane ze swobodnym przepływem osób. Rozwiązanie to pozwala m.in. na skuteczniejszą identyfikację poszukiwanych osób oraz przedmiotów, np. skradzionych samochodów.
W konsekwencji przyjęcia ustawy, nie będzie już kontroli granicznej na przejściach z unijnymi sąsiadami Polski - z Niemcami i Czechami. Natomiast od marca 2008 r. kontrola zostanie zlikwidowana także na lotniskach w strefie Schengen. Już od 1 września tego roku Polska uczestniczy informatycznie w wymianie informacji. Przekaujemy dane i uzyskaliśmy dostęp do informacji SIS. Obecnie na granicach wewnętrznych Unii prowadzi się kontrole przepływu osób, czyli dowodów osobistych lub paszportów. Po rozszerzeniu strefy Schengen zlikwidowane zostaną wszelkie kontrole na tych granicach, zarówno dla obywateli państw sąsiadujących ze sobą, jak i dla obywateli państw trzecich. Nie będzie też kontroli przy przekraczaniu granicy poza obszarami przejść. Rozszerzono natomiast tzw. strefę przygraniczną. W Niemczech o kilka kilometrów w głąb tego kraju. Zrobiono to w celu wzmożenia kontroli na drogach podmiejskich czy autostradach wewnątrz Niemiec. Pogranicznicy naszych sąsiadów przejdą do pracy w Policji i będą uczestniczyć w tego typu akcjach także w Polsce, razem z polskimi funkcjonariuszami.
Polska w dalszym ciągu będzie jednak stosować kontrolę graniczną wobec obywateli państw nienależących do Unii. Będą oni mogli przekraczać granicę Polski tylko w wyznaczonych przejściach granicznych. W określonych godzinach ich otwarcia i po dokonaniu odprawy granicznej. Warunkiem będzie posiadanie ważnej wizy oraz środków utrzymania na pobyt i powrót do państwa pochodzenia. W tej sytuacji należało wypracować kompleksową politykę migracyjną, w ramach której Ukraińcy, Białorusini czy Rosjanie mogliby bez większych przeszkód podejmować studia, pracę oraz działalność gospodarczą w Polsce. Tego nie zrobiono mimo, że Polska bardzo potrzebuje pracowników ze wschodu. Może to spowodować w 2008 poważne problemy gospodarcze w naszym kraju.
Po wejściu Polski do strefy Schengen jeszcze przez kilka miesięcy utrzymywana będzie kontrola graniczna w portach lotniczych dla wszystkich osób, a potem nadal będą działały stanowiska odprawy pasażerów odlatujących do krajów spoza strefy Schengen. Utworzone zostaną oddzielne stanowiska pełnej kontroli paszportowej dla osób odlatujących do krajów spoza strefy Schengen, a więc także do Wielkiej Brytanii i Irlandii, które do niej nie przystąpił i do USA.
Przystąpienie Polski do pełnej realizacji Układu z Schengen spowoduje szereg zmian w sposobie działania wielu instytucji i służb państwowych, których zadaniem jest zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego. Konsekwencją zniesienia kontroli granicznej na odcinkach granicy wewnętrznej UE będzie zwiększenie aktywności działań mobilnych Straży Granicznej w strefie nadgranicznej i na obszarze naszego kraju. Dotychczasowy zasięg działania placówek SG zostanie rozszerzony o obszar poza strefę nadgraniczną, co umożliwi podjęcie aktywnych działań na tym terenie. Doświadczenia służb granicznych krajów wchodzących w skład Strefy Schengen wskazują, że swoboda przepływu osób i towarów wewnątrz tego terytorium sprzyja rozwojowi różnych form przestępczości, w tym międzynarodowej przestępczości zorganizowanej. Świadczą o tym również raporty Europolu i Interpolu. W wyniku takiej sytuacji, służby niektórych "starych" Państw Członkowskich UE (w tym Niemiec) nie tylko utrzymały liczbę funkcjonariuszy ochraniających odcinki granicy wewnętrznej, lecz nawet ją zwiększyły. Wstąpienie Polski do UE, zwiększyło możliwość swobodnego przekraczania granicy stwarzając jednocześnie czynnik stymulujący wzrost zagrożenia przemytem nielegalnych towarów oraz przerzutem nielegalnych migrantów. Sytuacja polityczna na obszarach podwyższonego ryzyka oraz tranzytowych wywiera istotny wpływ przede wszystkim na poziom zagrożenia nielegalną migracja oraz przerzutem narkotyków. Niski standard życia w krajach pochodzenia migrantów oraz przyczyny demograficzne powodować będą rosnące zagrożenie napływem migrantów do Europy przez terytorium Polski.
Mariusz Klonowski
