Musik ist Politik, gestern wie heute – und Musik kann Menschen verbinden.
Waldemar Gruna: Wie wurden polnische Rockmusiker in der DDR wahrgenommen? Waren sie von Bedeutung für die damalige Kulturlandschaft?
Peter Günter: Die allgemeine Entwicklung der Rockmusik in der DDR begann sich Ende der Sechziger Jahre intensiv und eigenständig zu entwickeln. Prägend waren die deutschen Texte, welche Grundvoraussetzung für Platten – und Rundfunkproduktion waren. Davon gab es in dieser Zeit noch nicht viele, die Entwicklung begann erst. Vorreiter waren dabei übrigens Bands wie „Puhdys“ , „Klosterbrüder“ , „Renft“ , „Uve Schikora Band“ , „Bürkholz Formation“ oder „Team 4“. Die enorme Nachfrage nach Rockmusik, welche kulturpolitisch durch die eigenen Künstler und die der sogenannten befreundeten „Bruderländer“ abgedeckt werden sollte, führte dazu, dass verstärkt Bands und Interpreten aus Ungarn, Polen und der damaligen CSSR zu Gastspielen und Produktionen in die DDR eingeladen wurden. Schon bald begann man die Liedtexte in die deutsche Sprache zu übersetzen und relativ schnell entstanden Produktionen für Rundfunk, Fernsehen und Schallplatte. Von polnischen Interpreten erschienen LP`s der „Roten Gitarren“ und „Skalden“. Im Rundfunk produzierte Titel von „2+1“, „Anawa“, „Breakout“ oder „NoToCo“ erschienen nach und nach auf diversen gemischten LP`s und Single`s. Von „Niemen“ wurde eine LP mit polnischen Liedern gepresst. Die speziellen musikalischen Traditionen der einzelnen Länder hatten unüberhörbaren Einfluss auf die Musik der jeweiligen Interpreten. Dies zeichnete ganz speziell auch die polnischen Titel aus. Sie brachten Farbe und Abwechslung in die musikalische Landschaft der DDR und etablierten sich fest und dauerhaft in die Herzen der Zuhörer. Darüber hinaus wurden die Künstler des eigenen Landes zu eigenen Leistungen inspiriert. z.B. beeinflusste „Niemen“ mit seiner Musik die Dresdner Gruppe „Electra“ sehr.
Waldemar Gruna: Sie sind ein bekannter Förderer des DDR-Rock. Resultiert ihr Interesse einzig aus einer Nostalgie?
Peter Günter: Ich sehe mich nicht als Förderer des DDR Rock, ich versuche mit meinem Tun das Vergangene zu bewahren und Menschen für die Musik aus meiner Heimat zu interessieren. Und das betrifft nicht nur die Musik – ich bin der Meinung nicht alles was uns umgab war vor 1989 schlecht, leider wurde eben dieses für die Menschen Gute nicht in die veränderte Gesellschaftsform mitgenommen. Auf meiner Webseite www.ostmusik.de , welche es nun schon seit 8 Jahren gibt, habe ich viel Informationen über die Musik der DDR, Polen, Ungarn, ect. zusammengetragen. Wobei ich nicht nur in der Vergangenheit verharre, sondern die unmittelbare Gegenwart einen ebenso hohen Stellenwert einnimmt. Musik ist Politik, gestern wie heute – und Musik kann Menschen verbinden, sie mit zu einer „humanen“ Gemeinschaft formen, in der jeder respektiert wird, unabhängig von Glauben und Reichtum. Und daran glaube ich, auch wenn tagtägliche Ereignisse – ob in meiner Umgebung oder auch privat – mich manchmal verzagen und zweifeln lassen. Auch wenn der Ostrock den höchsten Stellenwert auf www.ostmusik.de einnimmt, war es immer mein Bestreben persönliche Gedanken und Ansichten in die Seiten mit einfließen zu lassen, welche nichts mit dem unmittelbaren Thema zu tun haben, die mir aber wahnsinnig wichtig sind. Die jetzige vorherrschende Gesellschaftsform in diesem Land hat Ungerechtigkeit, Ignoranz und Handeln zum nur eigenen Vorteil auf Kosten anderer Menschen regelrecht mit ihrer Politik gefördert und prägt bei vielen Bürgern den Umgang untereinander. Um dem entgegenzuwirken bringe ich auf der Webseite viele meiner Gedanken dazu ein, in der Hoffnung, dass man nachdenkt - das wäre der erste Schritt für eine gemeinsame Veränderung. Ich möchte mich aber an dieser Stelle auch mal bei allen fleißigen Mithelfern bedanken, die mit ihrem uneigennützigen Tun geholfen haben, das www.ostmusik.de heute eine sehr vielfältige und alle Bereiche abdeckende Webseite ist.
Mariusz Klonowski: Eine in der DDR beliebte Band waren die Czerwone Gitary. Wie konnten sie die Herzen des DDR-Publikums erobern? Finden sich in ihren Archiven auch andere polnische Künstler?
Peter Günter: Die „Roten Gitarren“ war sicherlich die populärste polnische Formation in der DDR. Die musikalische Vielfalt bei ihnen war weit gefächert. Von Balladen, einer deftigen Rocknummer bis zu traditioneller polnischer Folklore war bei ihnen alles zu hören. Ich denke auch, dass der größte Pluspunkt bei ihnen die unzähligen deutschsprachig produzierten Songs waren, welche auch auf 2 Amiga Langspielplatten veröffentlicht wurden. Hört man sie sich an, bemerkt man, dass die Melodien, so unterschiedlich sie in der Stilistik auch sein mögen, alle melodiös und schnell einprägsam waren. Ein Wiedererkennungseffekt war somit immer gegeben. Doch ich möchte auch aus persönlichen Geschmacksgründen unbedingt noch „Anawa“ und „Budka Suflera“ an dieser Stelle erwähnen. Die Titel gerade dieser beiden Bands, wo Texte von Menschlichkeit und Wärme geprägt sind, haben sich tief in meinem Herzen eingenistet. Auch wenn Lieder wie „Wichtig sind Tage die unbekannt sind“ ( Anawa ) oder „Die blaue Taube“ ( Budka Suflera) schon über 35 Jahre alt sind, haben sie ihren Reiz nicht verloren, ja, sie sind gerade durch die Inhalte zeitlos geworden und bedeuten mir sehr viel.
Mariusz Klonowski: Sie konnten eine ansehnliche Sammlung zusammentragen. Haben sie vor, sie irgendwie zu verwenden oder zu veröffentlichen?
Peter Günter: Dies ist ein sehr umfangreiches Thema. Klar würde ich da gern mehr tun, schon allein um Interessierten die Schätze der Vergangenheit zugänglich zu machen. Und obwohl schon vieles auf CD veröffentlicht wurde gibt es noch unzählige musikalische Schätze, die noch nicht gehoben wurden, Produktionen die nach 1989 irgendwo hin verschwunden sind und vielleicht gar nicht mehr existieren. Ich habe da noch so einiges im Kopf von dem, was es da mal gab. Doch diesem auf den Grund zu gehen ist wie in einem Sumpf etwas zu suchen, da das Thema Kultur der DDR eigentlich kein Thema offiziell ist, es als Anhängsel von den Verantwortlichen betrachtet und entsprechend behandelt wird. Aus diesem Grund ist eigentlich auch www.ostmusik.de entstanden. Es hat mich im Jahr 2000 extrem geärgert, dass die Kultur der DDR – und damit verbunden die der angrenzenden sozialistischen Länder - bewusst und zielgerichtet ignoriert wurde. Und dagegen wollte ich etwas tun.
Muzyka jest polityką. Tak wczoraj, jak i dzisiaj – może łączyć ludzi.
Waldemar Gruna: Jak przyjmowani byli polscy muzycy rockowi w NRD? Czy znaczyli coś dla kultury w tamtych czasach?
Peter Günter: Muzyka rockowa w NRD zaczęła się intensywnie i niezależnie rozwijać pod koniec lat sześćdziesiątych. Realizowano te teksty piosenek, które były odpowiednie dla produkcji płytowej i radiowej. Dlatego w tym czasie nie było wielu utworów, które stały się „kamieniami milowymi” rozwoju muzyki w NRD. Pionierami były takie zespoły jak Puhdys, Klosterbrüder, Renft, Uve Schikora Band, Formacja Bürkholz czy Team 4. Ogromne zapotrzebowanie na muzykę rockową, która politycznie i kulturowo powinna była zostać zdjęta z anteny, spowodowało że preferowano muzykę z tak zwanych zaprzyjaźnionych krajów bratnich. Prowadziło to do umocnienia się zespołów i wykonawców z Węgier, Polski i Czechosłowacji. Zaproszono je do stałych występów gościnnych i nagrań w NRD. Szybko rozpoczęto tłumaczenie tekstów piosenek i relatywnie szybko powstały produkcje dla radia, telewizji i wytwórni płyt. Z polskich wykonawców propagowano Czerwone Gitary i Skaldów. W radio nagrywali 2+1, Anawa, Breakout lub NoToCo. Zjawiali się stopniowo na różnych long- i single playach. Czesław Niemen nagrał płytę z polskimi piosenkami. Muzyka tradycyjna poszczególnych krajów miała „niesłyszalny” wpływ na muzykę. To pokazuje duży wpływ również polskich zespołów na muzykę w NRD. Wniosły one koloryt i odmianę do muzycznego krajobrazu Niemiec Wschodnich i otworzyły na trwałe serca niemieckich słuchaczy. Wzajemnie inspirowali się przykładowo Niemen z jego muzyką i drezdeńczycy z grupy Electra.
Waldemar Gruna: Jest Pan znanym popularyzatorem rocka rodem z NRD. Czy u źródeł Pańskiego zainteresowanie leży tylko i wyłącznie nostalgia?
Peter Günter: Nie widzę siebie tylko jako popularyzatora rocka z NRD. Próbuję zachowywać w moim działaniu minione czasy i zainteresować ludzi muzyką mojego kraju. Dotyczy to nie tylko muzyki. Nie uważam, że wszystko co nas otaczało przed 1989 r. było złe. Niestety po zmianie systemu społecznego nie wzięto do „nowych” czasów tego, co było dla ludzi dobre. Na mojej stronie internetowej www.ostmusik.de, która funkcjonuje już od 8 lat, znajduje się wiele informacji o historii muzyki z NRD, Polski, Węgier i innych krajów. Trwam z uporem nie tylko w przeszłości, ale także zajmuję się czasami obecnymi. Muzyka jest polityką. Tak wczoraj, jak i dzisiaj – może łączyć ludzi. Ona definiuje człowieka we wspólnocie, w której akceptowany jest każdy, niezależnie od poglądów czy zamożności. I sądzę tak, nawet jeśli codzienne zdarzenia – w moim otoczeniu, także prywatnym – powodują, że ludzie tracą nadzieję i wątpią. Nawet jeśli rock z NRD zajmuje dużo miejsca na www.ostmusik.de, to moje usiłowania aby mieć zawsze z osobiste poglądy zostawiam na boku gdy nie mają nic wspólnego ze sprawą tam poruszaną. Obecny system życia społecznego w Niemczech popiera niesprawiedliwość, ignorancję i działania kosztem innych ludzi. To spowodowało wzajemne wyobcowanie Niemców. Chcąc temu przeciwdziałać przedstawiam na stronie internetowej moje przemyślenia dotyczące tej problematyki. Mam nadzieję, że odwiedzający ją zastanowią się nad tym. Byłby to krok do wspólnej zmiany. Chciałbym w tym miejscu podziękować wszystkim, którzy pomogli mi swoim bezinteresownym zaangażowaniem. Strona www.ostmusik.de dzisiaj jest bardzo ważna w Internecie.
Mariusz Klonowski: Bardzo lubianym zespołem w dawnym NRD były Czerwone Gitary. W jaki sposób ten zespół zdobył serca niemieckiej publiczności? Czy w Pańskich archiwach znaleźli swoje miejsce także inni polscy artyści?
Peter Günter: Najpopularniejszą polską formacją w NRD był na pewno zespół Czerwone Gitary. Ich muzyczna różnorodność była u nas nieosiągalna. Ballady tego zespołu były rockowymi dziełami Numer 1 i wraz z utworami bardziej tradycyjnymi (polski folklor) nadawały się do słuchania przez każdego. Myślę też, że największym plusem zespołu było to, że nagrał niezliczoną liczbę piosenek po niemiecku. Zostały one także wydane na 2 płytach Amigi. Słuchając tej muzyki można zauważyć, że piosenki tak różne w stylistyce, są melodyjne i łatwe do zapamiętania. Efekt ich natychmiastowego rozpoznania był pewny. Z osobistych powodów, związanych z moim „muzycznym smakiem”, chciałbym wspomnieć także o zespołach Anawa i Budka Suflera. Utwory tych dwóch grup, których teksty stworzone zostały przez uczucia człowieka, głęboko zapadły w moim sercu. Gdy słucha się piosenek „Ważne są tylko te dni, których jeszcze nie znamy” zespołu Anawa lub „Niebieski gołąb” Budki Suflera, które mają już ponad 35 lat, słychać, że nie straciły swojego uroku. Przez swoją treść stały się po prostu ponadczasowe i znaczą dla mnie bardzo wiele.
Mariusz Klonowski: Pańska pasja kolekcjonerska pozwoliła zgromadzić pokaźne zbiory. Czy zamierza Pan je w jakiś sposób wykorzystać, upowszechnić?
Peter Günter: To jest bardzo szeroki temat. Oczywiście chętnie zrobiłbym więcej, gdyby było zainteresowanie tą muzyczną historią. Mógłbym te skarby muzyki udostępnić. Mimo tego, iż wiele z tych utworów zostało wydanych na CD, są jeszcze muzyczne „perełki”, które nigdy nie były publikowane. Są też nagrania, które po 1989 roku zaginęły i być może już nie istnieją. Mam w głowie pomysły na to, co z tymi nagraniami można zrobić. Temat kultury w NRD właściwie oficjalnie nie istnieje. Z tej właśnie przyczyny stworzyłem także stronę internetową www.ostmusik.de. W roku 2000 wzburzyło mnie to, że kultura NRD, jak i związana z nią kultura sąsiednich krajów socjalistycznych, świadomie i z premedytacją była ignorowana. Dlatego chciałem w jakiś sposób temu zaradzić.
