Polen sollte seine Beziehungen zu den USA in Teilen über die Beziehungen EU-USA gestalten. Wenn wir Einfluss auf amerikanische Entscheidungen nehmen wollen, dann geht das nur gemeinsam – sagte Minister R. Sikorski
Am 19. Januar 2009 luden die Euro-Atlantische Vereinigung und der Business Centre Club in den Warschauer Sitz der BBC zu einem Vortrag des Außenministers Radosław Sikorski zum Thema transatlantische Beziehungen. Gastgeber waren Dr. Jerzy M. Nowak, ehemaliger Botschafter Polens bei der NATO, der Vorsitzende der Euro-Atlantischen Vereinigung und Marek Goliszewski, Vorsitzender des Business Centre Clubs. Das Treffen fand am Vorabend der Vereidigung von Barack Obama zum 44. Präsidenten der Vereinigten Staaten statt. Sikorski präsentierte Prioritäten, auf denen der Dialog Europas mit den USA aufbauen sollte. Die Grundannahmen wurden in das Dokument „Transatlantische Partnerschaft“ aufgenommen, das die EU unter dem Vorsitz Frankreichs für die neue US-Administration vorbereitete. Polen nahm aktiven Anteil an der Vorbereitung dieses Dokuments. Das Kooperationsangebot für wichtige Bereiche der internationalen Politik bezieht sich vor allem auf bilaterale Zusammenarbeit und die Notwendigkeit eines effektiven Systems zur Entscheidungsfindung. Europäer und Amerikaner sollten auf globaler Ebene gemeinsam
Ein weiterer Bereich der Zusammenarbeit Europas und der USA sollte die Unterstützung des Friedensprozesses im Nahen Osten sein. Der Außenminister betonte, dass hierzu der Aufbau eines stabilen Palästinenserstaates auf rechtsstaatlichen Grundlagen und die Lösung des Flüchtlings-Problems notwendig sind. Wichtig ist ebenfalls eine Lösung des Problems der Urananreicherung im Iran. Die Lage in Afghanistan und in Pakistan ist für die internationale Sicherheit von größter Bedeutung – sagte Sikorski. Zu Afghanistan sagte er u.a.: „Wir werden die afghanische Regierung bei der Übernahme der Verantwortung und Kontrolle auch in den Provinzen unterstützen. Eine völlige Stabilisierung in Pakistan ist nicht möglich, so lange der Krieg an Afghanistan andauert. Es ist wichtig, dass Europa und Amerika positive Veränderungen in der pakistanischen Innenpolitik unterstützen und für eine Verbesserung der Beziehungen zwischen Islamabad und Kabul eintreten. Wir sind bereit unser militärisches Engagement in Afghanistan ab dem Frühling 2009 auszuweiten. Wir dürfen keine Niederlage in Afghanistan davontragen. Eine allgemeine Sympathie für das afghanische Volk ist in unserem Interesse. Wir sollten dankbar dafür sein, dass wir die Konfrontation mir dem Kommunismus gemeinsam gewonnen haben.“ Ein wichtiger Aspekt sind ebenfalls die Beziehungen zu Russland. „Wir möchten Russland dazu ermuntern, die Spielregeln der Ökonomie zu beachten, indem wir es in die WTO, die OECD und in die Internationale Energieagentur einbinden und an der Bildung eines gemeinsamen Wirtschaftsraumes mit der EU beteiligen. Eine Kooperation der USA und der EU ist vor allem bei der Diversifizierung der Energiequellen notwendig. Im Bereich der Sicherheitspolitik sollten wir weiterhin Druck auf Russland ausüben, um die Standpunkte bezüglich des KSE-Vertrages zu ändern. Wir müssen deutliche Signale an Moskau aussenden, dass eine Partnerschaft mit den USA und mit der EU mit gleichzeitigen Drohungen gegen einzelne EU-Staaten nicht zu vereinbaren ist.“ Sikorski sieht die angekündigte Rückkehr Frankreichs in NATO-Strukturen als große Chance. Er meint, dass ein größeres Engagement Frankreichs bei der aktiven Politik und bei militärischen Operationen des Bündnisses einen seit langem erhofften Durchbruch in den Beziehungen zwischen NATO und EU ermöglichen wird. Der polnische Chefdiplomat beantwortete anschließend Fragen der geladenen Gäste. Als erster meldete sich Marek Goliszewski, Vorsitzender des BCC, zu Wort. Eine seiner Fragen bezog sich auf den Raketenschutzschild. Ist der Raketenschild ein Geschäft? Sikorski erwiderte, dass die amerikanische Seite das Projekt forcierte, indem sie sich ökonomischer Argumente bediente, doch darüber wird noch verhandelt. Das polnische Parlament verlangt zurecht, dass nicht nur der Hauptvertrag, sondern auch die Nebenabkommen ratifiziert werden sollen, darunter z.B. das Abkommen über den Status der Militäreinheiten. „Wir haben zwar einen NATO-Vertrag über den Status von Militäreinheiten, doch die USA bemühen sich meistens um bilaterale Verträge, in denen die Rechte und Pflichten amerikanischer Soldaten, des Personals aber auch steuerrechtliche Fragen sowohl zwischen Staaten als auch der Status amerikanischer Firmen in Polen geregelt werden. Daraus würde die Konkurrenzfähigkeit polnischer und amerikanischer Firmen bei ihren Bemühungen um diese Aufträge resultieren. Wir möchten diese Fragen ausgiebig verhandeln. Ich denke, dass wir den Vertrag zum Raketenschild zu einem optimalen Zeitpunkt und in optimaler Form geschlossen haben. Es ist offensichtlich, dass der neuen Administration vermutlich weniger daran gelegen sein wird. Das Abkommen sieht zwei amerikanische Garnisonen vor, davon eine in der Nähe von Warschau. Wir haben ebenfalls eine Zusicherung erhalten, dass bis 2012 mindestens eine Patriot-Batterie in Polen stationiert wird (…).“ Auf die Frage nach einer Bilanz der polnischen EU- und NATO-Mitgliedschaft antwortete Sikorski: „So gut war es seit 300 Jahren nicht mehr. Wir haben uns so sehr an Niederlagen gewöhnt, dass wir uns das Beklagen nicht abgewöhnen können. Die politische Bilanz ist schwer einzuschätzen, denn was kann der Preis unserer Mitgliedschaft in der EU sein? Wir können unser Veto einlegen, Transfermittel erhalten und für uns günstige Entscheidungen erwirken. Die NATO investiert in unser Land mehr, als wir an die NATO abführen. Es gab bisher keine Epoche in unserer Geschichte, in der unsere Nachbarn uns jeden Monat Hunderte Millionen Euro schicken würden, statt uns zu überfallen und umzubringen. Das derzeitige System wird bis 2013 bestehen und es wird von uns selbst abhängen, ob wir eine finanzielle Perspektive schaffen können, um weiterhin Nettoempfänger bleiben zu können. In Bezug auf das Klima-Paket, den EU-Haushalt, die Reform der Landwirtschaftspolitik der EU und einige weitere Bereiche haben wir eine eigene Stimme und es ist uns zum ersten Mal gelungen eine regionale Koalition zu bilden, mit deren Meinung auch für die alten EU-Mitglieder Gewicht hat. Das ist eine absolute Neuerung in unserer Außenpolitik und in unserer geopolitischen Lage – das müssen wir zu schätzen wissen und weiter daran anknüpfen.
Beata Steć
Fot. BCC Ryszard Baranowski
Polska powinna kształtować swoje relacje z USA po części poprzez relacje unijno-amerykańskie. Jeśli chcemy wpływać na decyzje amerykańskie, to tylko kolektywnie – powiedział minister Sikorski.
Z inicjatywy Stowarzyszenia Euro-Atlantyckiego oraz Business Centre Club, 19 stycznia 2009 roku w siedzibie BCC w Warszawie odbył się odczyt szefa MSZ Radosława Sikorskiego, którego tematem były relacje transatlantyckie. Gospodarzami debaty byli dr Jerzy M. Nowak – były ambasador RP przy NATO i prezes Stowarzyszenia Euro-Atlantyckiego, oraz Marek Goliszewski – prezes Business Centre Club. Spotkanie odbyło się w wigilię zaprzysiężenia Baracka Obamy na 44. prezydenta USA. Minister Sikorski przedstawił priorytetowe zagadnienia, na których powinien opierać się dialog Europy ze Stanami Zjednoczonymi. Zostały one zawarte w dokumencie pt. „Partnerstwo transatlantyckie”, który UE pod przewodnictwem Francji przygotowała dla nowej amerykańskiej administracji. Polska brała aktywny udział w pracach nad tym dokumentem. Oferta współpracy w najważniejszych kwestiach polityki międzynarodowej dotyczy promowania zasad wielostronnej współpracy i rządów w wypracowaniu efektywnego systemu podejmowania decyzji. Chodzi o współdziałanie Europejczyków i Amerykanów w następujących obszarach
:Kolejnym obszarem współpracy miedzy UE a USA jest wspieranie procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie. Jak podkreślił Sikorski, wymaga to zbudowania stabilnego państwa palestyńskiego, opartego na zasadach państwa prawa, i rozwiązania szeregu konkretnych kwestii, w tym problemu uchodźców. Istotne jest przeciwdziałanie zagrożeniom związanym z programem wzbogacania uranu przez Iran. Sytuacja w Afganistanie i Pakistanie ma bardzo duże znaczenie dla bezpieczeństwa międzynarodowego – zaznaczył Radosław Sikorski. W kwestii Afganistanu powiedział m.in.: Będziemy wspierać władze afgańskie w stopniowym przejmowaniu odpowiedzialności i kontroli, również w prowincjach. Nie jest możliwa pełna stabilizacja Pakistanu, gdy trwa wojna w Afganistanie. Niezbędne jest wspieranie przez Amerykę i Europę pozytywnych zmian w pakistańskiej polityce wewnętrznej oraz poparcie dla ocieplenia stosunków między Islamabadem i Kabulem. Jesteśmy gotowi do przedstawienia oferty zwiększenia naszego wojskowego zaangażowania w Afganistanie wiosną 2009 roku. W Afganistanie nie wolno nam przegrać – dodał. – Naszym interesem jest ogólnoludzka sympatia wobec narodu Afgańskiego i wdzięczność za to, że wspólnie wygraliśmy konfrontację z komunizmem. Ważnym aspektem są również stosunki z Rosją: Chodzi nam o zachęcanie Rosji do przestrzegania ekonomicznych reguł gry poprzez jej członkostwo w WTO, OECD i Międzynarodowej Agencji Energetycznej oraz w procesie tworzenia wspólnej przestrzeni ekonomicznej z Unią Europejską. Konieczna jest współpraca Stanów Zjednoczonych i Unii w dywersyfikacji źródeł zaopatrzenia w surowce energetyczne. W sferze bezpieczeństwa powinniśmy nadal wywierać presję na Rosji w kierunku zrewidowania stanowiska w sprawie Traktatu CFE. Musimy wysłać Rosji czytelny sygnał, że nie można pogodzić partnerstwa z Europą i Stanami Zjednoczonymi z jednoczesnymi groźbami wysuwanymi pod adresem niektórych państw europejskich. Sikorski jako szansę postrzega zapowiedziany powrót Francji do wojskowych struktur NATO. Uważa, że silniejsze zaangażowanie Paryża w kształtowanie polityki oraz aktywności wojskowej Sojuszu doprowadzi do oczekiwanego od dawna przełomu w stosunkach NATO z Unią Europejską. Szef MSZ odpowiadał również na pytania zaproszonych gości. Jako pierwszy pytania zadał Marek Goliszewski, prezes BCC. Jedno z nich dotyczyło tarczy antyrakietowej. Czy tarcza jest biznesem? Minister Sikorski powiedział, że to strona amerykańska przekonywała nas do tego projektu, posługując się argumentami ekonomicznymi. Ta kwestia jest przedmiotem negocjacji. Sejm rozsądnie wymaga, aby ratyfikacji podlegała nie tylko umowa główna, ale także ustalenia towarzyszące, np. umowa o statusie wojsk. – Co prawda mamy natowską umowę o statusie wojsk, ale USA przeważnie starają się o zawarcie dwustronnych umów, gdzie doprecyzowujemy prawa i obowiązki żołnierzy amerykańskich, personelu, ale także kwestię podatkową, czy to w relacjach suweren-suweren, czy też jeśli chodzi o firmy amerykańskie w Polsce. Z tego będzie wynikała konkurencyjność naszych i amerykańskich firm w staraniu się o te kontrakty. Chcemy to dobrze wynegocjować. Uważam, że umowę o tarczy zawarliśmy w optymalnym czasie i w optymalnym kształcie. Dzisiaj chyba wszyscy widzimy, że przychodzącej administracji będzie prawdopodobnie zależało mniej niż poprzedniej. Przypominam, że zgodnie z deklaracją, będą to dwa garnizony amerykańskie, w tym jeden w pobliżu Warszawy. Dostaliśmy również zapewnienie, że do 2012 roku w Polsce będzie stacjonowała na stałe co najmniej jedna bateria rakiet antyrakietowych – przekonywał szef MSZ. Zapytany o bilans członkostwa Polski w UE i NATO, Radosław Sikorski odpowiedział: Tak dobrze nie było od 300 lat. My się już tak przyzwyczailiśmy do klęski, że nie możemy odzwyczaić się od narzekania. Bilans polityczny jest trudny do oszacowania, bo jaka jest cena tego, że jesteśmy w Brukseli? Możemy wetować i dzięki temu uzyskać przyszłe transfery i decyzje dla nas korzystne. NATO inwestuje u nas więcej, niż my płacimy. Co jest jeszcze do sześcianu, jeśli chodzi o UE. Kiedy w naszej historii było tak, że obcokrajowcy zamiast nas najeżdżać, zniewalać i mordować, przysyłali nam każdego miesiąca kilkaset milionów euro? Na zbudowanie dróg, których sami sobie nie zbudowaliśmy. System, w którym to funkcjonuje, jest gwarantowany do 2013 roku, a od nas zależy czy stworzymy perspektywę finansową, w której nadal będziemy beneficjentami netto. W sprawie pakietu klimatycznego, budżetu UE, sposobu reformowania polityki rolnej UE i nie tylko, mamy swój głos, ale także po raz pierwszy stworzyliśmy koalicję regionalną, z którą muszą się liczyć państwa starej UE. To jest nowością w naszej polityce zagranicznej, ale również w naszym usytuowaniu geopolitycznym. To trzeba docenić i kontynuować.
Beata Steć
Fot. BCC Ryszard Baranowski
