Stanisław Żuk, Vorstandsvorsitzender und Generaldirektor von PGE Kopalnia Węgla Brunatnego Turów S.A., spricht über die Strategie und Prioritäten des Unternehmens.
Seit einigen Jahren sind so genannte erneuerbare Energiequellen stark im kommen. Wie sehen vor diesem Hintergrund die Aussichten für das Kraftwerk Turów aus?
Das Abbaukapazitäten für Braunkohle betragen in Turów ca. 14 Mio. Tonnen jährlich. Fast die gesamte Fördermenge wird für die Energiegewinnung verwendet. Unter Berücksichtigung der Vorkommen und unserer Förderkapazitäten werden wir den Abbau vermutlich im Jahre 2045 einstellen. Es ist der Bau eines weiteren Kraftwerkblocks mit 460 MW im Kraftwerk Turów geplant, was einen Umbau der gesamten Technik erfordern wird. Es wird notwendig sein, einen Teil der bislang nicht berücksichtigten Vorkommen zu bewirtschaften. Braunkohle wird auf allen Kontinenten und in vielen Ländern abgebaut, sogar dort, wo andere Energieträger auch erneuerbare zur Verfügung stehen. Trotz der globalisierten Wirtschaft und der offenen Märkte streben einzelne Staaten nach Energiesicherheit und versuchen einen Großteil ihrer Energiebilanz aus eigenen Energiequellen zu decken. Die Braunkohle wird somit auch in Zukunft eine wichtige Rolle als Energierohstoff spielen. Die Kapitalgruppe PGE plant für die Zukunft die Errichtung eines Windkraftparks auf der ehemaligen Abraumhalde des Kraftwerks Turów.
Das Kraftwerk Turów ist Mitglied des polnischen Umweltschutzverbandes seit 2001. Daraus schließe ich, dass der Umweltschutz ein wichtiger Tätigkeitsbereich des Tagebaus ist.
Ja, der Umweltschutz ist integraler Bestandteil der Förderprozesse. Wir berücksichtigen ihn bereits bei der Planung zukünftiger Erschließungsgebiete und anderer Investitionen. Die Umweltschutzvorhaben in unserem Tagebau sind überaus komplex und miteinander verknüpft. Wir rekultivieren und pflanzen Wälder abseits des eigentlichen Abbaugebietes und werten zerstörte Bereiche wieder auf und verbessern somit auch die Wasserqualität. Im Rekultivierungsprozess bemühen wir uns um eine Wiederverwertung von Abfällen. Wir suchen nach neuen Möglichkeiten, um die negativen Auswirkungen des Tagebaus auf die Umwelt zu minimieren und greifen dabei auf neueste Technologien zurück – zum Beispiel im Bereich der Wasseraufbereitung, wo die Actiflow-Technologie zum Einsatz kommt. Alle Prozesse die im Tagebau Auswirkungen auf die Umwelt haben könnten werden streng überwacht. Die Überwachung liefert Daten hilft aber auch, Abbauvorhaben und Investitionen besser Einzuschätzen.
Der Durchschnittbürger denkt beim Tagebau immer an Mondlandschaften. Wie sieht das im Fall des Tagebaus Turów aus? Ich weiß, dass sie die Auszeichnung „Öko-Lorbeeren“ für die Rekultivierung ehemaliger Abbaubereiche erhalten haben.
Im Tagebau Turów gibt es den eigentlichen Abbaubereich mit einer Grundfläche von 24 km2 und einer Tiefe von 210 m sowie die ehemalige Abraumhalde mit einer Grundfläche von ca. 22 km2 und einer Höhe von 245 m ü. NN. Die seit den 1960er Jahren durchgeführte Rekultivierung der ehemaligen Abbaugebiete und die Baumpflanzungen verliehen diesen Bereichen völlig neue Nutzungsmöglichkeiten. Ein Beleg für den Erfolg unserer Vorhaben ist ein großer Mischwaldkomplex auf der ehemaligen Abraumhalde mit einer Fläche von über 20 km2. Wir haben die Rekultivierung im Jahr 2008 abgeschlossen. Es war eine der größten Abraumhalden in ganz Europa. Es wurden sehr umfangreiche technische Maßnahmen zur Entwässerung vorgenommen: 200 Tausend Meter Abwasserrinnen und 150 Sickergruben. Die Wartung dieser Einrichtungen ist derzeit gesichert. Die Rekultivierung schützt das Gelände rund um das Kraftwerk effektiv vor Luftverschmutzung. Messungen im Jahr 2008 haben ergeben, dass die Feinstaubbelastung im Umfeld des Tagebaus und Kraftwerks den zulässigen Höchstwert von 50 µg/m3 nicht überschreiten. Der neue Waldkomplex zieht örtliche Wanderer und Erholungssuchende an. Im Herbst kommen zahlreiche Pilzsammler. Auf der ehemaligen Abraumhalde kann man Waldtiere antreffen: Rehe, Hasen, Füchse und Wildschweine. Die 20 Mio. Bäume produzieren Sauerstoff. Schätzungen besagen, dass ein Baum den Sauerstoffbedarf von ca. 2 Menschen pro Jahr deckt.
Welche anderen Vorhaben außer der Rekultivierung führt der Tagebau durch?
Wir schützen die Gewässer, reduzieren die Lärmbelastung durch die Maschinen und verwerten Abfälle. Einen besonderen Stellenwert hat der Wasserschutz und der Schutz des Grenzflusses Lausitzer Neiße vor den Auswirkungen des Tagebaus. Der Tagebau klärt in zwei mechanisch-chemischen Klärwerken 15 Mio. m3 Wasser jährlich. Dank der Modernisierung des Klärwerks am Ślad, und der Anwendung innovativer Technologien beträgt die Menge der Schwebstoffe derzeit 20 g/m3, wobei die Norm derzeit bei 35 liegt und vor kurzem noch bei 50 g/m3 lag. Wir planen die Modernisierung des zweiten Klärwerks an der Lausitzer Neiße und den Bau eines weiteren am Fluss Biedrzychówka. Alle diese Vorhaben werden die Auswirkungen unseres Tagebaus auf die Lausitzer Neiße minimieren und werden es uns bis 2015 ermöglichen die Anforderungen der Rahmenbedingungen zum Gewässerschutz zu erfüllen. Eine unserer Prioritäten ist die Begrenzung der Lärmemissionen. Unser Programm sollte bald die erwünschten Effekte liefern. Mit unseren Initiativen erfüllen wir die sich ständig verändernden rechtlichen Rahmenbedingungen, darunter auch Vorschriften der EU. Wir engagieren uns für die Bewohner der Grenzregion und unserer Gemeinde.
Stanisław Żuk Prezes Zarządu Dyrektor Generalny PGE Kopalnia Węgla Brunatnego Turów S.A. mówi o strategii i priorytetach Spółki.
Na przestrzeni ostatnich lat intensywnie promowane są tzw. odnawialne źródła energii. Jak na tym tle wygląda perspektywa dla kopalni Turów?
Potencjał wydobycia Kopalni Węgla Brunatnego Turów wynosi około 14 mln ton węgla rocznie i przeznaczony jest prawie w całości do wytwarzania energii elektrycznej. Uwzględniając zasoby złoża i nasze zdolności wydobywcze przewidujemy zakończenie eksploatacji w 2045 roku. Planowany jest do budowy nowy blok 460 MW w Elektrowni Turów, co wiąże się z przebudową praktycznie całego układu technologicznego. Konieczne będzie zagospodarowania części zasobów złóż, dotychczas nieuwzględnianych. Węgiel brunatny wydobywany jest na wszystkich kontynentach, w wielu krajach, także tych dysponującymi innymi źródłami energii, w tym również odnawialnej. Mimo globalizacji gospodarki i otwarcia rynków poszczególne państwa dążą do zapewnienia sobie bezpieczeństwa energetycznego, tak, aby znaczące miejsce w bilansie paliwowo-energetycznym zajmowały własne źródła energii. Węgiel brunatny będzie więc również w przyszłości ogrywać znaczącą rolę jako paliwo do wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej. W przyszłości w ramach działalności Grupy Kapitałowej PGE planuje się uruchomienie farmy wiatrowej na byłym zwałowisku zewnętrznym Kopalni Turów.
Kopalnia Turów jest członkiem Polskiej Izby Ekologii praktycznie od początku jej istnienia tj. od 2001r. domyślam się więc, że ochrona środowiska jest ważnym elementem działalności kopalni?
Tak, ochrona środowiska stanowi integralny element procesu wydobycia. Uwzględniamy ją już na etapie planowania przyszłej eksploatacji czy też przedsięwzięć inwestycyjnych. Ochrona środowiska w naszej kopalni ma kompleksowy charakter. Działania są ze sobą powiązane np. leśna rekultywacja poza głównym celem – przywróceniem wartości użytkowej zniszczonym terenom, ogranicza emisję niezorganizowaną i jednocześnie wywiera pozytywny skutek dla ochrony jakości wód. W procesie rekultywacji prowadzimy odzysk odpadów. Szukając nowych sposobów ograniczenia negatywnego oddziaływania kopalni sięgamy po najnowsze dostępne technologie – jak chociażby w przypadku oczyszczania wód, gdzie sięgnęliśmy po technologię Actiflo. Wszystkie procesy mogące mieć wpływ na stan środowiska w kopalni są monitorowane. Monitoring służy dostarczeniu danych, ale też weryfikacji zamierzeń eksploatacyjnych i inwestycyjnych.
Górnictwo odkrywkowe kojarzy się zwykłemu człowiekowi z tzw. „księżycowym krajobrazem”. Jak to jest w przypadku kopalni Turów? Wiem, że otrzymaliście wyróżnienie „EKOLAURY” za rekultywację terenów pogórniczych.
W kopalni Turów funkcjonuje: wyrobisko górnicze tzw. odkrywka o pow. 24 km² i głębokości 210 m oraz byłe już zwałowisko zewnętrzne będące górą o pow. około 22km² i wys. nad poziom terenu - 245 m. Prowadzona od lat 60-tych rekultywacja terenów pogórniczych w kierunku leśnym pozwoliła na nadanie zniszczonym terenom nowych funkcji i przywrócenie wartości użytkowych. Dowodem skuteczności naszych działań jest imponujący kompleks leśny – las mieszany wyżynny na byłym zwałowisku zewnętrznym, przypomnę o powierzchni ponad 20 km2!. Rekultywację zwałowiska zakończyliśmy w 2008r, było ono jednym z największych zwałowisk tego typu w Europie. Wykonano na nim roboty techniczne oraz odwodnieniowe na ogromną skalę. Zbudowano ok.200 tys.mb rowów odwadniających i 150szt. zbiorników–osadników. W chwili obecnej zapewniona jest obsługa i konserwacja tych urządzeń. Rekultywacja skutecznie zabezpiecza tereny wokół zakładu przed zanieczyszczeniem powietrza. Wykonane pomiary w sierpniu 2008 roku wykazały, że stężenia pyłu pochodzącego z terenów kopalni, nie przekraczają poza granicami zakładu dopuszczalnej wartości dobowej 50 µg/m3. Powstały kompleks leśny to miejsce wycieczek i rekreacji dla okolicznych mieszkańców. W okresie jesiennym bardzo popularne są grzybobrania. Na zwałowisku można często spotkać zwierzynę leśną: sarny, zające, lisy i dziki. Zalesione zwałowisko to źródło tlenu; zasadzone 20 mln drzew produkuje tlen. Przyjmuje się, że jedno drzewo zapewnia tlen dla dwóch osób w skali roku.
Jakie inne działania poza rekultywacją prowadzi Kopalnia?
Chronimy wody, ograniczamy hałas pochodzący od pracujących maszyn i urządzeń, gospodarujemy odpadami. Szczególne znaczenie ma ochrona wód i oddziaływanie kopalni na wody Nysy Łużyckiej - jest przecież rzeką graniczną. Kopalnia oczyszcza 15 mln m3 wód rocznie w dwóch mechaniczno–chemicznych oczyszczalniach. Dzięki modernizacji jednej z nich - oczyszczalni nad potokiem Ślad i zastosowaniu innowacyjnych technologii oczyszczania, jakość wód utrzymuje się na poziomie 20 g/m3 zawiesiny ogólnej przy obowiązującej teraz normie 35 (a jeszcze niedawno 50 g/m3). Planujemy modernizację drugiej oczyszczalni - nad Nysą Łużycką oraz budowę nowej - na zrzucie do rzeki Biedrzychówki. Wszystkie te rozwiązania ograniczą do minimum nasze oddziaływanie na wody Nysy Łużyckiej i pozwolą spełnić do 2015r. wymagania stawiane w Ramowej Dyrektywie Wodnej. Jednym z priorytetów w działaniach ostatnich lat jest ograniczenie hałasu emitowanego z terenu kopalni. Realizowany na przestrzeni lat program już niedługo powinien dać spodziewane efekty. Naszymi działaniami wpisujemy się we wciąż zmieniające się wymagania prawne, w tym również dyrektyw unijnych. Uczestniczymy w działaniach na styku granic i w samej gminie na rzecz lokalnych społeczności.
