Jerzy Lech – Fotograf, Redakteur der monatlich ersch. Magazine: Foto, Fotografia Cyfrowa. Autor von über 270 Veröffentlichungen über die Fotografie. Auszeichnungen: 1. Preis beim Fotowettbewerb „Foto-Nauka” TVP, 1989, 1. Preis beim Wettbewerb „Makrofotografia” Foto Magazin (München 1992). Er befasst sich mit Unternehmensfotografie, fertigt Fotos für Kalender, Kataloge, Info-Dienste, thematische Fotoberichte, fotografiert Models, Politiker und interessiert sich besonders für Makrofotografie und Experimente mit Licht als Farbe. Er ist Mitbegründer der Fotografieworkshops: Fotografie, Natur und Zauberei in der russischen Hütte.

Gute Bilder bewegen

Über die Kunst Bilder zu machen sprach Beata Steć mit Jerzy Lech, einem Virtuosen des Objektivs und Redakteur von Fotografie- fachzeitschriften

Beata Steć.: Wie ist Ihre Definition eines guten Bildes?

JerzyLech.: Ein gutes Bild muss dieses gewisse Etwas haben. Gute Bilder bewegen sicherlich. Man weiß manchmal gar nicht, warum ein Bild bestimmte Gefühle hervorruft. Ein gutes Bild hat etwas, was nicht vollständig gezeigt wird. Wichtig sind ebenfalls die technischen Eigenschaften dank derer wir das Bild sehen. Das kann man lernen, doch das wirklich wichtige muss man in sich haben und man muss es erwecken.

B.S.: Was ist Ihr Lieblingsthema zum Fotografieren?

J.L.: Ich fotografiere verschiedene Motive. Ich suche immer nach den Gefühlen in den Dingen, die ich fotografiere. Ich mache ungern Fotos, die nur die Wirklichkeit wiedergeben. Ich betreibe die Fotografie als Beruf – ich kann mich mit derselben Hingabe verschiedenen Themen widmen. Aber zum eigenen Vergnügen suche ich nach scheinbar einfachen und kleinen Motiven, die eigentlich von niemandem beachtet werden. In diesen aus der Nähe aufgenommen Motiven entdecke ich eigene Welten.

B.S.: Wird Ihrer Meinung nach die digitale Fotografie die analoge Fotografie verdrängen, und wenn ja, wann wird das geschehen?

J.L.: Die digitale Fotografie hat die Analoge bereits verdrängt. Wir leben in der zweiten Übergangsphase von der analogen zur digitalen Fotografie. Es gibt noch einige analoge preisgekrönte Fotografen, die sehr viel erreicht haben. Wenn die sehen, dass man in der digitalen Fotografie sofort dasselbe erreicht, wofür sie 30 Jahre gebraucht haben, dann stellt man reflexartig fest, dass es schlecht sein muss. So ist es bei jeder Revolution. Schließlich lassen sich alle von der neuen Technik überzeugen und die Dispute verschwinden bis zur nächsten Revolution. So verläuft der Fortschritt. Wenn man im Photoshop Bildbearbeitungselemente der analogen Fotografie entdeckt, die in der analogen Welt so schwierig und mühevoll waren, dann stellt man plötzlich fest, dass das Programm ein geniales Werkzeug ist. Das ist genau dasselbe, nur anders gemacht. Es entsteht eine neue Qualität, also ein Feedback zwischen unserer Absicht und dem Effekt, den wir auf dem Bildschirm sehen. Man kann die Ergebnisse sofort sehen, man kann das Bild genießen und das ist wunderbar. Das ist ein Vorteil der digitalen Fotografie, wogegen die analoge Fotografie nicht ankommt. Für Kenner und experimentierende Menschen öffnete die digitale Technik enorme Möglichkeiten künstlerischer Verwirklichung in der Fotografie.

B.S.: Können Sie bestätigen, dass die digitale Fotografie uns unserer „Seele“ beraubt?

J.L.: Nein, das ist ein Missverständnis. Im Endeffekt zählt ja das Bild. Wenn man sich hervorragende Bilder ansieht, die mit verschiedenen Techniken gemacht wurden, ist es schwer zwischen digitaler und analoger Technik zu unterscheiden. Ein Bild kann gut, oder durchschnittlich sein. Die digitale Fotografie ist technisch nur scheinbar einfach. Wenn ein Grafikprogramm wie Photoshop in die Hände eines nicht kreativen Menschen gelangt, dann entstehen nur kitschige Bilder in kitschigen Rahmen. Wenn es aber in die Hände eines fotografisch zielbewusst handelnden Menschen gerät, dann ist es ein Werkzeug für fotografische Meisterwerke.

B.S.: Ist durch die Verbreitung der digitalen Fotoapparate das Niveau der Amateurfotografie gestiegen?

J.L.: Das Niveau der Amateurfotografie war und ist sehr unterschiedlich. In dieser Hinsicht hat sich nichts verändert, es gab immer schon einerseits passionierte Fotografen und andererseits schlechte Qualität. Einen größeren Einfluss auf das Niveau der Amateurfotografie hat das Internet: Internetforen, zahlreiche Onlinegalerien, wo man eigene Bilder hochlädt und bewertet wird. Es gibt gute und schlechte Foren (schlechte Foren sind die, in denen jeder jedem zuckersüße Beurteilungen schreibt und alle Bilder nahezu vollkommen sind), doch all das mobilisiert die Menschen zur künstlerischen Fotografie, und zwar mehr, als in den Zeiten ohne Internet. Ob die Menschen nun digitale oder analoge Bilder auf die Foren hochladen ist von sekundärer Bedeutung.

B.S.: Welche Fehler macht man meistens beim Fotografieren?

J.L.: Schlecht komponierte Bildausschnitte, uninteressantes Licht, falsche Motivwahl durch fehlende Ideen – warum mache ich dieses Bild? Das sind meiner Meinung nach die wichtigsten Kriterien bei der Beurteilung eines Bildes. Man sollte die Komposition des Bildausschnitts gut überdenken und überlegen, was das Hauptmotiv ist und alles Unnötige aus dem Hintergrund Entfernen.

B.S.: Sie begleiteten die Kandidatinnen zur Miss Polen Wahl während ihrer Reise durch Polen und während der Abschlussgala 2006. Welche von Ihnen zeichnete sich durch besondere Schönheit aus?

J.L.: Ich hatte keinen Kontakt zu allen Kandidatinnen. Ich fotografierte sie während ihres Aufenthaltes in Jaśki, Augustów und im Kongresssaal. Meine Favoritin war Miss Curacao. Die Visagisten sowohl aus Curacao als auch aus Polen haben ihre subtile Schönheit jedoch zunichte gemacht. Ich verstehe nicht, warum sie damit einverstanden war… Auf der Bühne wirkte sie blass und ausdruckslos. Ein Gegenbeispiel war Miss Brasilien. Während der Abschlussgala war sie wunderschön, in Jaśki und Augustów hingegen wirkte sie auf mich ziemlich durchschnittlich. Einen Erfolg bei einem Schönheitswettbewerb garantiert die Fähigkeit, die eigene Authentizität zu verkaufen. Die Schlussfolgerung aus dem Schönheitswettbewerb ist die, dass ein Mädchen gar keine Miss sein muss, um ihr ein gutes Foto machen zu können.

Das Gespräch führte Beata Steć

Jerzy Lech verrät einige Ideen, wie man in der Weihnachtszeit interessante Fotos machen und ausdrucken kann.

• Familienfotos am Weihnachtstisch – empfehlenswert ist natürliches Licht, man sollte z. B. Kerzen und Lichter am Weihnachtsbaum anzünden, das Oberlicht aber ausschalten. Das schafft gute Lichtverhältnisse, die Bilder werden gelingen. Am Fotoapparat stellen wir eine hohe Lichtempfindlichkeit ein, z. B. 800 ISO oder sogar 1600 ISO. Den Beleuchtungsmodus stellen wir auf AV ein, also eine automatische oder thematische Wahl der Belichtungszeit – Nachtaufnahmen mit beleuchtetem Hintergrund. Die Farbbalance stellen wir auf künstliches Licht ein. Es ist von Vorteil, den Fotoapparat auf ein Stativ zu stellen oder einen Apparat mit Bildstabilisierungsfunktion zu verwenden.
• Aufnahmen abends im Schnee und in Bewegung – bei seitlichem Licht. Das Blitzlicht auf einem Stativ seitlich aufstellen, damit ein Lichtschatten entsteht. Das schlimmste, was man beim Fotografieren machen kann, ist es frontal mit Blitzen zu fotografieren.
• Aufnahmen abends im Schnee, in Bewegung und mit Kerzenlicht - Man sollte im Schnee 6-8 Kerzen im Kreis aufstellen. Die Aufnahmen werden mit der Option AV auf der Blende gemacht. Der Fotoapparat wählt die Verschlusszeit von alleine. Weil schwache Lichtverhältnisse herrschen, wird die Belichtungszeit lang sein. Personen in Bewegung werden durch die lange Belichtungszeit verschwommen und teilweise unscharf und statisch wirken – dort, wo sie vom Blitzlicht ausgeleuchtet wurden. Eine Vermischung des bewegten und unbewegten Bildes kann sehr interessante Fotografien erzeugen. Doch Vorsicht, wenn die Belichtungszeit zu lang ist, wird das Bild zu sehr verschwimmen. Ich empfehle hier eine hohe Lichtempfindlichkeit einzustellen: 400 ISO oder mehr
• Aufnahmen im Schnee am Tag – Bei guten Lichtverhältnissen kann man die Bewegung „einfrieren“. Auch das ist ein interessanter Effekt, man kann z. B. die Bewegung einfrieren, wie ein Schneeball sein Opfer tritt oder im Gesicht zerschellt. Man schaltet die Option AV ein, stellt die Blende auf 5,6 oder 8 und die Lichtempfindlichkeit auf 400 ISO ein. Mit dieser Einstellung erreicht man hervorragende „eingefrorene“ Bilder in Bewegung.
• Aufnahmen am Tag mit „fließenden“ Bewegungen – Man muss die niedrigste Lichtempfindlichkeit einstellen, die Blende maximal schließen um die Belichtungszeit zu verlängern. (AV-Modus wie zuvor) Wir fotografieren das bewegte Objekt so, als würden wir mit einer Flinte auf fliegende Enten schießen.
• Für Menschen, die Weihnachten in warmem Klima verbringen - Unterwasseraufnahmen. Für Unterwasseraufnahmen eignet sich jeder Fotoapparat wenn man über eine Unterwasserschale verfügt. Diese Schale kostet leider genauso viel, wie der Fotoapparat und hält einem Druck bis maximal einigen Metern Tiefe stand. Diejenigen, die einem Druck in 50 oder 100 Metern Tiefe standhalten, kosten leider das 2-3 fache eines Fotoapparates. Ich empfehle die Verwendung eines Blitzes auch unter Wasser. Dadurch werden märchenhafte Farben der Unterwasserwelt auf den Bildern zu sehen sein
• Ausdrucke – Um qualitativ hochwertige Fotos selbst drucken zu können, benötigt man einen 7-farbigen Drucker und spezielles Fotopapier.

Bearbeitung: Beata Steć

Jerzy Lech - fotograf, redaktor miesięczników: Foto, Fotografia Cyfrowa. Autor ponad 270 publikacji na temat fotografii. Nagrody: I miejsce w konkursie fotograficznym "Foto-Nauka" TVP rok 1989, I miejsce w konkursie "Makrofotografia" Foto Magazin (Monachium 1992). Fotografia jest jego pasją i zawodem. Zajmuje się fotografią korporacyjną, wykonuje zdjęcia do kalendarzy, katalogów, serwisów informacyjnych, fotoreportaże okolicznościowe, fotografuje modelki, polityków, pasjonuje się makrofotografią oraz eksperymentami z malowaniem światłem. Jako dydaktyk fotografii jest współtwórcą warsztatów fotograficznych Fotografia, Przyroda i Czary w Budzie Ruskiej. www.warsztaty-fotograficzne.com

Dobre zdjęcia poruszają

O sztuce robienia zdjęć z Jerzym Lechem wirtuozem obiektywu, redaktorem miesięczników Foto i Fotografia Cyfrowa rozmawiała Beata Steć.

Beata Steć.: Jaka jest według Pana definicja dobrego zdjęcia?

JerzyLech.: Moim zdaniem w takim zdjęciu jest to "coś". Napewno dobre zdjęcia poruszają. Człowiek może nawet nie zdawać sobie sprawy z tego, dlaczego zdjęcie wywołuje emocje. Dobra fotografia ma w sobie coś, czego do końca nie pokazuje. Ważna jest strona techniczna obrazu, dzięki której go widzimy. Tego można się nauczyć, ale to co naprawdę ważne trzeba mieć w sobie i musi to być obudzone.

B.S.: Co jest Pana ulubionym tematem do fotografowania?

J.L.: Fotografuję różne motywy. Jeśli chodzi o temat zawsze szukam jakiejś emocji w tym co fotografuję. Nie lubię robić zdjęć, które są tylko odtwarzaniem rzeczywistości. Fotografię uprawiam jako zwód - jestem w stanie z równą pasją zająć się sfotografowaniem każdego tematu. Natomiast dla własnej przyjemności poszukuję motywów z pozoru bardzo prostych i małych, praktycznie przez nikogo niezauważalnych i w tych motywach fotografowanych z bliska odkrywam własny świat.

B.S.: Czy Pana zdaniem fotografia cyfrowa wyprze analogową, jeśli tak to kiedy, to się stanie?

J.L.: Fotografia cyfrowa już wyparła analogową. Żyjemy w drugiej części okresu przejściowego pomiędzy fotografią analogową i fotografią cyfrową. Jest jeszcze grono fotografów analogowych, utytułowanych, którzy bardzo dużo osiągnęli, jak zobaczyli, że w fotografii cyfrowej - to nad czym oni pracowali 30 lat - robi się od razu, to odruchowo stwierdzają, że to musi być złe. Tak jest przy każdej rewolucji. W końcu wszyscy przekonują się do nowego warsztatu i spory zanikają do następnej rewolucji. Tak przebiega postęp i taki jest mechanizm. Kiedy człowiek zaczyna odnajdywać w Photoshopie elementy mechanicznego warsztatu analogowego, tak bardzo trudnego i żmudnego, to nagle odkrywa, że program jest genialnym narzędziem. To jest dokładnie to samo tylko robione w inny sposób. Pojawia się nowa jakość, czyli sprzężenie zwrotne między naszym zamiarem, a efektem, który widzimy na ekranie. Od razu widać rezultat, można smakować zdjęcie i to jest fantastyczne. Jest to walor fotografii cyfrowej, z którym technologia analogowa nie ma żadnych szans. Dla osób świadomych i poszukujących cyfra otworzyła ogromne możliwości twórczego spełniania się poprzez fotografię.

B.S.: Czy, potwierdzi Pan fakt, że fotografia cyfrowa pozbawia nas "duszy"?

J.L.: Nie, to jakieś nieporozumienie. Tak naprawdę w ostatecznym rozrachunku liczy się obraz. Przeglądając doskonałe fotografie wykonane różną techniką, ciężko rozróżnić, które zostały wykonane cyfrowo, a które analogowo. Ta granica już się zatarła. Fotografia może być dobra, albo byle jaka. Fotografia cyfrowa od strony warsztatu jest tylko pozornie łatwa. Jak Photoshop czyli program do graficznej obróbki obrazu znajdzie się w ręku człowieka niekreatywnego to powstaną tandetne obrazki w tandetnych ramkach. Ale kiedy znajdzie się w rękach człowieka świadomego swojego celu w fotografii to stanie się narzędziem tworzącym arcydzieła fotograficzne.

B.S.: Czy poprzez powszechność aparatów cyfrowych podniósł się poziom fotografii amatorskiej?

J.L.: Poziom fotografii amatorskiej był i jest bardzo zróżnicowany. Pod tym względem nic się specjalnie nie zmieniło, bo zawsze byli z jednej strony pasjonaci, a z drugiej byle jakość. Moim zdaniem większy wpływ na podniesienie poziomu fotografii amatorskiej ma Internet: fora internetowe, liczne galerie internetowe, gdzie ludzie wysyłają zdjęcia i one są oceniane. Są fora lepsze i gorsze (gorsze, to takie, na których każdy każdemu "słodzi" i wszystkie zdjęcia są prawie doskonałe), ale generalnie to mobilizuje ludzi do twórczego fotografowania, w większym stopniu niż w czasach kiedy nie było Internetu. Natomiast to czy ludzie przesyłają na te fora zdjęcia z aparatów cyfrowych czy analogowych jest sprawą wtórną. Wiadomo, że dzisiaj cyfra już wygrała i to są zdjęcia raczej z aparatów cyfrowych.

B.S.: Jakie błędy najczęściej popełniamy podczas robienia zdjęć?

J.L.: Źle skomponowane kadry, nieciekawe światło, zły wybór motywu poprzez brak pomysłu - po co robię to zdjęcie? To są moim zdaniem najważniejsze kryteria do oceny zdjęcia. Dobrze jest przemyśleć kompozycję kadru. Zobaczyć co jest motywem głównym i wyeliminować z tła rzeczy niepotrzebne.

B.S.: Towarzyszył Pan kandydatkom starającym się o tytuł najpiękniejszej kobiety świata podczas podróży po Polsce i na gali finałowej Miss World 2006. Miał Pan okazję poznać te dziewczyny, proszę podzielić się wrażeniami, która według Pana najbardziej wyróżniała się urodą?

J.L.: Nie miałem styczności z wszystkimi kandydatkami. Fotografowałem je podczas pobytu w Jaśkach, Augustowie i w Sali Kongresowej PKiN. Moją faworytą była Miss Curacao. Niestety niezwykłą subtelność jej urody "zniszczyli" kreatorzy wizerunku, zarówno ci z Curacao, jak i ci nasi. Nie mogę tylko zrozumieć dlaczego ona na to się zgodziła... Na scenie była "bezbarwna" i bez wyrazu. Odwrotnym przypadkiem była Miss Brazylii. Podczas gali finałowej była prześliczna, natomiast w Jaśkach i Augustowie zrobiła na mnie dość przeciętne wrażenie. Wydaje mi się, że sukces w konkursie piękności to sztuka bycia sobą i umiejętność sprzedania swojej autentyczności. Konkluzja z konkursu Miss World jest taka, że aby zrobić piękne zdjęcie dziewczynie, to ona wcale nie musi być miss.

B.S.: Dziękuję za rozmowę

Jerzy Lech zdradza kilka pomysłów, jak zrobić i wydrukować ciekawe zdjęcia w czasie świąt

Do fotografowania polecam aparaty fotograficzne cyfrowe kompaktowe lub lustrzanki. Dobrze mieć dodatkową lampę błyskową wyzwalaną zdalnie przez posiadany aparat.

• Zdjęcia rodziny przy świątecznym stole - polecam fotografowanie przy naturalnym świetle np. należy zapalić świeczki, lampki na choince, zgasić górne światło. To tworzy klimat, wyjdą piękne fotografie. W aparacie wybieramy wysoką światłoczułość np.: 800ISO lub nawet 1600ISO. Ustawiamy tryb naświetlania Av czyli priorytet przysłony z automatycznym doborem czasu naświetlania lub tryb automatyki tematycznej - zdjęcia nocne z doświetleniem tła. Wybierzmy balans barw na światło żarówki. Dobrze jest aparat ustawić na statywie lub skorzystać z aparatu posiadającego stabilizację obrazu.
• Zdjęcie na śniegu wieczorem, w ruchu z wykorzystaniem świeczek - ustawić w śniegu 6-8 świeczek w okręgu. Zdjęcia robimy z wykorzystaniem opcji AV- priorytetu przysłony. Aparat sam dobiera czas naświetlania. Ponieważ jest niski poziom oświetlenia to czasy będą długie. Poruszające się osoby będą rozmazane przez długi czas ekspozycji i w niektórych miejscach ostre i nieporuszone - tam gdzie naświetlił je błysk lampy błyskowej. Takie przenikanie się obrazów ruchomego i nieruchomego może zaowocować bardzo ciekawym zdjęciem. Ale uwaga, jeśli czas będzie za długi, to obraz rozmaże się za bardzo. Tu również polecam ustawić wysoką światłoczułość tzn. 400ISO lub więcej.
• Zdjęcia na śniegu w dzień - przy dużym poziomie oświetlenia. Krótkim czasem naświetlania możemy "zamrozić" ruch. To też będzie ciekawy efekt np. zamrozimy ruch, jak śnieżka dolatuje do swojej ofiary, albo, jak rozbija się na jej twarzy, skok na sankach itd. Włączamy opcję AV, ustawiamy przesłonę 5,6 albo 8 i dajemy czułość co najmniej 400 ISO i wówczas uzyskamy kapitalne "zamrożenie" ruchu.
• Zdjęcia w dzień z "płynącym" ruchem- należy dać najniższą czułość, trzeba przymknąć przysłonę maksymalnie, aby wydłużyć czas naświetlania (tryb automatyki Av- jak poprzednio). Fotografujemy prowadząc poruszający się obiekt tak jakbyśmy strzelali z dubeltówki do lecących dzikich kaczek. Uzyskamy efekt, zatrzymania osoby w ruchu na dynamicznie rozmytym tle.
• Dla osób spędzających święta w ciepłych krajach - zdjęcia pod wodą. Do robienia zdjęć pod wodą nadaje się każdy aparat, ale trzeba kupić do niego obudowę. Niestety obudowa kosztuje tyle, ile aparat. Wytrzymują one ciśnienie do paru metrów. Te, które wytrzymują ciśnienie do 50 lub 100 m kosztują 2 - 3 razy więcej niż sam aparat. Polecam zastosowanie lampy błyskowej również do zdjęć podwodnych. Dzięki temu na fotografiach pojawią się bajkowe kolory podwodnego świata.
• Drukowanie zdjęć - aby wydrukować we własnym zakresie wysokiej jakości zdjęcia trzeba mieć co najmniej 7 kolorową drukarkę oraz dedykowany do wydruków fotograficznych papier.

Opracowała Beata Steć, foto : J.Lech